Ύστερα από μακρύ και επίπονο ταξίδι έφτασα επιτέλους στην Αλεξάνδρεια των Πτολεμαίων, στη μεγάλη πόλη όπου η Ελλάδα και η Αίγυπτος είχαν ενωθεί σαν δύο ποταμοί που χύνονται στην ίδια θάλασσα. Ήταν η εποχή όπου οι παλαιοί θεοί του Νείλου συνομιλούσαν ακόμη με τους θεούς των Ελλήνων και οι σοφοί αναζητούσαν, πίσω από τα διαφορετικά ονόματα και τα σύμβολα, την μία και αόρατη αλήθεια.
Η πόλη ανέδιδε κάτι περισσότερο από πλούτο και δύναμη. Ανέδιδε πνεύμα. Το φως της δεν έμοιαζε να φωτίζει απλώς τα πράγματα αλλά να τα αποκαλύπτει. Στα λιμάνια της συνωστίζονταν πλοία από κάθε γωνιά της Μεσογείου, ενώ στους δρόμους της άκουγε κανείς Ελληνικές, Αιγυπτιακές, εβραϊκές και ανατολικές γλώσσες να ενώνονται σαν ψαλμωδία ενός αχανούς κόσμου.
Πάνω από όλα υψωνόταν ο Φάρος, σαν πύρινος οφθαλμός της οικουμένης, οδηγώντας όχι μόνο τους ναυτικούς αλλά και όσους αναζητούσαν τη γνώση. Και βαθιά μέσα στην πόλη βρισκόταν το Μουσείον και η Μεγάλη Βιβλιοθήκη, όπου οι Πτολεμαίοι είχαν συγκεντρώσει παπύρους από ολόκληρο τον γνωστό κόσμο. Εκεί φυλάσσονταν λόγοι φιλοσόφων, ύμνοι ιερέων, αστρονομικές καταγραφές, αιγυπτιακά μυστικά κείμενα και απόκρυφες διδασκαλίες που περνούσαν από στόμα σε στόμα επί αιώνες.
Η άμμος της ερήμου είχε ποτίσει τα σανδάλια μου και ο άνεμος του Νείλου έφερνε μαζί του την οσμή του λιβανιού, του κέδρου, της παλαιάς πέτρας και των ναών που υψώνονταν προς τον ουρανό σαν γέφυρες ανάμεσα στον κόσμο των ανθρώπων και στον κόσμο των Θεών. Τη νύχτα, όταν ο ουρανός γέμιζε άστρα, η Αίγυπτος έμοιαζε όχι με χώρα αλλά με μνήμη πανάρχαιη, λησμονημένη από τους πολλούς αλλά ακόμη ζωντανή μέσα στους ναούς και στις σιωπές των μυημένων.
Ο δάσκαλός μου μού είχε δώσει συστατικές επιστολές ώστε να γίνω δεκτός από τους ιερείς της χώρας του Κέμ, της Μαύρης Γης των μυστηρίων. Προτού αναχωρήσω, μου είχε πει:
- Να θυμάσαι. Οι δυσκολίες του δρόμου δεν είναι εμπόδια αλλά οι πρώτες πύλες της μύησης.Μόνον αργότερα κατάλαβα τι εννοούσε.
Οι ημέρες της ερήμου, η δίψα, η μοναξιά και η αβεβαιότητα είχαν αρχίσει να απογυμνώνουν τον νου μου από τη ματαιότητα. Σαν να αφαιρούσε ο δρόμος ένα ένα τα περιττά στρώματα της ύπαρξης, ώστε να φτάσω έτοιμος ενώπιον εκείνου που οι αδελφοί των ναών αποκαλούσαν απλώς Ιεροφάντη.
Ήταν Έλληνας στην καταγωγή, μα τα μάτια του είχαν τη σιωπή της Αιγύπτου. Το αληθινό του όνομα κανείς δεν το πρόφερε. Είχε λάβει νέο μυητικό όνομα ύστερα από χρόνια καθαρμών, σιωπής, νηστείας και δοκιμασιών στα άδυτα των ναών.
Οι Αιγύπτιοι πίστευαν πως το όνομα δεν είναι απλή λέξη αλλά δύναμη ζώσα. Πως κάθε όνομα περιέχει την ουσία, τις ιδιότητες και τη μυστική δόνηση του όντος που το φέρει. Συνδέεται με το Κα, την αόρατη ζωτική ενέργεια της υπάρξεως.
Γι’ αυτό και οι ανώτεροι ιερείς χρησιμοποιούσαν μυστικά ονόματα στις επικλήσεις προς τους Θεούς. Ονόματα που δεν αποκαλύπτονταν στους πολλούς, αποτελούμενα από ιερούς ήχους, αριθμούς και σύμβολα που έκρυβαν κοσμικές ιδιότητες. Σε γνωρίζω επειδή γνωρίζω το όνομά σου, έλεγαν μεταξύ τους οι αδελφοί των ναών.
Για τους Αιγυπτίους η διαγραφή ενός ονόματος από μνημείο ή σαρκοφάγο δεν ήταν απλή καταστροφή αλλά πνευματικός αφανισμός. Δίχως όνομα, η ψυχή κινδύνευε να περιπλανηθεί άγνωστη μέσα στο Ντουάτ, τον αόρατο κόσμο των νεκρών.
Οι τοίχοι των ναών ήταν σκεπασμένοι με ιερογλυφικά. Όχι σαν κοινή γραφή αλλά σαν ιερή αποκάλυψη. Κάθε πτηνό, κάθε όφις, κάθε ηλιακός δίσκος, κάθε μορφή θεού, έκρυβε πίσω του μια αλήθεια.
Οι ιερείς έλεγαν πως πριν ακόμη οι άνθρωποι μάθουν γράμματα, οι Θεοί μιλούσαν μέσα από τις μορφές της φύσεως. Τα άστρα, τα ποτάμια, τα φυτά και τα ζώα ήταν τα πρώτα ιερογλυφικά της δημιουργίας. Ο άνθρωπος πρώτα συνέλαβε τα νοήματα μέσα στον νου και στην ψυχή του και ύστερα επινόησε σημεία για να τα αποτυπώσει στην ύλη. Έτσι γεννήθηκαν οι γραφές.
Ο Θωθ, ο θεός της σοφίας και των ιερών γραμμάτων, εκείνος που οι Έλληνες ταύτιζαν με τον Ερμή, λατρευόταν ως φύλακας της θείας γνώσεως. Στην Αλεξάνδρεια της εποχής εκείνης οι Ελληνικές και Αιγυπτιακές παραδόσεις είχαν αρχίσει να ενώνονται βαθιά. Ο Σέραπις λατρευόταν ως θεότητα κοινή, ενώ στους φιλοσοφικούς κύκλους ακουγόταν όλο και συχνότερα το όνομα του Ερμή του Τρισμεγίστου, του σοφού που υποτίθεται πως είχε ενώσει την αιγυπτιακή σοφία με το Eλληνικό πνεύμα.
Κάποιοι έλεγαν πως στα υπόγεια αρχεία των ναών φυλάσσονταν ακόμη παπύροι που δεν είχαν ποτέ φτάσει στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας. Κείμενα τόσο παλαιά ώστε οι άνθρωποι είχαν λησμονήσει ακόμη και τη γλώσσα στην οποία είχαν γραφτεί.Οι ιερείς όμως προειδοποιούσαν:
Η γραφή δεν είναι φάρμακο της μνήμης αλλά της υπενθύμισης. Ο άνθρωπος που στηρίζεται μόνο στα σημεία θα ξεχάσει κάποτε να αναζητά τη ζώσα γνώση μέσα στην ψυχή του. [1]
Έπειτα από ημέρες καθαρμών, σιωπής και τελετουργικών λουτρών οδηγήθηκα τελικά στα εσωτερικά άδυτα του ναού. Οι διάδρομοι φωτίζονταν μόνο από λυχνάρια και η μυρωδιά του κυφίου γέμιζε τον αέρα. Οι τοίχοι ήταν σκεπασμένοι με μορφές θεών που έμοιαζαν να αναπνέουν μέσα στο ημίφως. Όταν εισήλθα στον εσωτερικό θάλαμο, τον είδα.
Καθόταν ακίνητος ανάμεσα σε δύο πυρσούς. Πίσω του υψωνόταν ένας χρυσός ηλιακός δίσκος με φτερά γερακιού. Το πρόσωπό του ήταν γαλήνιο σαν ακίνητη λίμνη και τα μάτια του είχαν εκείνη τη διαπεραστική ηρεμία που συναντά κανείς μόνο σε ανθρώπους που έχουν διαβεί μεγάλες εσωτερικές αβύσσους. Με κοίταξε για πολλή ώρα χωρίς να μιλήσει. Ύστερα είπε αργά:
Όταν ο νους γνωρίζει, το ονομάζουμε γνώση. Όταν η καρδιά γνωρίζει, το ονομάζουμε αγάπη. Και όταν ολόκληρη η ύπαρξη γνωρίζει μέσα από τη θεία πληρότητα, αυτό το ονομάζουμε Θέωση. [2]
Τα λόγια του δεν ακούστηκαν σαν διδασκαλία αλλά σαν ανάμνηση κάποιου λησμονημένου πράγματος που υπήρχε ήδη μέσα μου.Μου μίλησε τότε για τους αρχαίους ανθρώπους που έβλεπαν όχι μόνο με τα μάτια του σώματος αλλά και με το εσωτερικό βλέμμα. Έβλεπαν, είπε, τις λεπτές ακτινοβολίες γύρω από τα όντα, αισθάνονταν τη ζώσα παρουσία της φύσεως και διέκριναν υπάρξεις που σήμερα παραμένουν αόρατες.
Η δύναμη αυτή δεν χάθηκε, είπε. Απλώς αποκοιμήθηκε μέσα στον άνθρωπο καθώς εκείνος βυθίστηκε όλο και περισσότερο στην ύλη. Και έπειτα πρόσθεσε με θλίψη:
- Θα έρθουν εποχές όπου οι άνθρωποι θα νομίζουν πως είναι μόνο σώμα. Θα πάψουν να ακούν τη φωνή των ποταμών και των βουνών. Οι νύμφες θα ξεχαστούν, ο Παν δεν θα αντηχεί πια στα δάση και οι άνθρωποι θα θεωρούν τον κόσμο νεκρό επειδή οι ίδιοι θα έχουν νεκρώσει εσωτερικά.
Κατάλαβα τότε πως χρησιμοποιούσε Ελληνικά σύμβολα για να μιλήσει σε εμένα, όπως οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν άλλα. Η αλήθεια όμως πίσω από τα σύμβολα ήταν μία. Τότε ο ιεροφάντης σιώπησε για λίγο, σαν να άφηνε τον άνεμο να ολοκληρώσει εκείνο που ο λόγος δεν μπορούσε. Και έπειτα είπε:
- Να θυμάσαι πως ο αληθινός μαθητής δεν βιάζεται να μιλήσει. Πρώτα μαθαίνει να ακούει. Διότι η σιωπή δεν είναι κενό, αλλά χώρος όπου η ψυχή αρχίζει να διακρίνει το ουσιώδες.
Έσκυψε τότε προς το φως του λύχνου και συνέχισε:
- Ο άνθρωπος χάνει τον δρόμο του όταν νομίζει πως η δύναμη βρίσκεται στην κυριαρχία. Η δύναμη όμως του μυημένου είναι η αυτοκυριαρχία. Να κυβερνάς τον εαυτό σου είναι δυσκολότερο από το να κυβερνάς πόλεις.
Ύστερα ακούμπησε το χέρι του στο στήθος του και πρόσθεσε:
- Μην αναζητάς το θείο σαν κάτι μακρινό. Το θείο δεν κατοικεί μόνο στα άστρα και στους ναούς, αλλά και μέσα στην καθαρότητα της συνειδήσεως. Όποιος καθαρίζει την καρδιά του, καθαρίζει συγχρόνως και το βλέμμα του.
Η φλόγα των πυρσών τρεμόπαιξε επάνω στους τοίχους του ναού και οι σκιές των ιερογλυφικών έμοιαζαν να κινούνται σαν ζωντανές μορφές.
- Όπως ο Νείλος φέρνει ζωή όταν πλημμυρίζει με μέτρο και όχι με ορμή, έτσι και η ψυχή ανθίζει όταν ζει με μέτρο. Η υπερβολή φθείρει, ενώ η αρμονία σώζει, προσέθεσε.
Έπειτα με κοίταξε βαθιά και μίλησε σχεδόν σαν να απήγγελλε αρχαίο νόμο:
- Φύλαξε τη μνήμη σου. Όχι τα εξωτερικά γεγονότα μόνο, αλλά τη μνήμη του φωτός από όπου προήλθες. Διότι η λήθη είναι η πρώτη εξορία του ανθρώπου.
Για λίγο επικράτησε απόλυτη σιωπή. Από κάπου μακριά ακουγόταν αχνά ο νυχτερινός άνεμος της ερήμου.
- Να ευγνωμονείς για όσα λαμβάνεις, ακόμη και για όσα σε πληγώνουν, συνέχισε. Συχνά η οδύνη είναι ο σκληρός τρόπος με τον οποίο η ψυχή αφυπνίζεται. Εκεί όπου ο άνθρωπος νομίζει πως χάνεται, συχνά αρχίζει να γεννιέται.
Και τέλος, με φωνή ήρεμη και αμετακίνητη, κατέθεσε την ύστατη διδαχή:
- Ο μυημένος δεν επιδιώκει να φαίνεται σοφός. Επιδιώκει να γίνει αληθινός. Δεν τον ενδιαφέρει να τον επαινούν, αλλά να μην προδίδει το φως που του εμπιστεύτηκαν. Κι αν κάποτε βρεθείς μόνος, να θυμάσαι πως η μοναξιά του αναζητητή είναι συχνά η προετοιμασία της ανώτερης συνάντησης.
Μια νύχτα με οδήγησε στην ταράτσα του ναού. Ο ουρανός της Αιγύπτου ήταν πλημμυρισμένος άστρα.
- Κοίτα, είπε. Τίποτε δεν υπάρχει αποκομμένο. Από τον κόκκο της άμμου έως τον Σείριο, όλα συνδέονται μεταξύ τους.
Σήκωσε το χέρι προς τον ουρανό.
- Όπως επάνω έτσι και κάτω. Ο άνθρωπος είναι μικρό σύμπαν μέσα στο μεγάλο Σύμπαν. [6]
Κατόπιν με δίδαξε την άσκηση του φωτός.
- Κατά την αυγή στάσου απέναντι στον ανατέλλοντα ήλιο. Μην αισθανθείς μόνο τη θερμότητα. Νιώσε πως το φως εισέρχεται μέσα σου.
Και απήγγειλε:
- Ήλιε Ρα Απόλλων, δίδαξέ με να εμπιστεύομαι την καρδιά μου, τον νου μου και τη διαίσθησή μου. Δίδαξέ με να αγαπώ πέρα από τον φόβο ώστε να εισέλθω στο ιερό κέντρο της υπάρξεώς μου. [9]
Πριν αναχωρήσω, με οδήγησε σε ένα άλσος πίσω από τον ναό. Πήρε ένα μικρό φύλλο στην παλάμη του και μου είπε:
- Ο μαθητής ζητά πάντοτε το μεγάλο μυστικό. Μα το μεγάλο μυστικό κρύβεται ήδη μέσα στο μικρό. Τότε κατάλαβα πως το αληθινό μυστήριο δεν βρίσκεται μακριά αλλά παντού γύρω μας.
Πριν φύγω, ο ιεροφάντης μού είπε:
- Αν κοιτάς χωρίς να βλέπεις και αν ακούς χωρίς να ακούς, τότε κάθε λόγος είναι μάταιος. Να θυμάσαι πως τίποτε δεν μένει κρυμμένο για εκείνον που αναζητά με καθαρή καρδιά και άγρυπνη ψυχή. [7]
Όταν έφυγα από την Αλεξάνδρεια, δεν ήξερα αν είχα αποκτήσει περισσότερη γνώση. Ήξερα όμως πως κάτι μέσα μου είχε μεταβληθεί αθόρυβα, όπως μεταβάλλεται η νύχτα λίγο πριν από την αυγή.
Και τότε κατάλαβα ίσως το σημαντικότερο από όλα τα λόγια του δασκάλου. Πως η αληθινή μύηση δεν είναι να μάθεις μυστικά, αλλά να μεταμορφωθείς.
Γιατί ο τελευταίος ναός που καλείται να φωτίσει ο άνθρωπος είναι ο ίδιος του ο εσωτερικός κόσμος.🏵️
🔗 Παραπομπές:
[1] Πλάτων, Φαίδρος.
[2] Osho, διαλογιστική ρήση περί γνώσης, αγάπης και θέωσης.
[6] Ερμητική και νεοπλατωνική παράδοση, Πλωτίνος και Ερμητικά κείμενα.
[7] Ερμητική μυητική παράδοση.
[9] Παράφραση προσευχής των Λακότα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου