Πλωτίνος, «περί μυσταγωγικής ένωσης»..

«Αυτό είναι το νόημα εκείνης της επιταγής των μυστηρίων ‘ τίποτα να μην αποκαλύπτεται στους αμύητους’ : το υπέρτατο δεν είναι για να κοινολογείται, τα άγια πράγματα απαγορεύεται να αποκαλυφθούν στον ξένο, σε όποιον δεν έχει καταφέρει να τα δει.

Δεν υπήρχαν δύο ˙ ο ορών ήταν ένα με το ορώμενο ˙ δεν ήταν όραμα αλλά ένωση. Ο άνθρωπος που διαμορφώνεται απ΄ αυτή την ανάμειξη με το υπέρτατο πρέπει- εάν και μόνο θυμηθεί- να φέρει το είδωλό του αποτυπωμένο επάνω του ˙ έχει γίνει η ενότητα, τίποτα δεν υπάρχει μέσα του ή έξω του που να προκαλεί ποικιλία ˙ τώρα καμιά κίνηση, κανένα πάθος, καμιά επιθυμία που να στρέφεται προς τα έξω, από τη στιγμή που να επιτυγχάνεται αυτή η άνοδος ˙ αδρανεί η λογική και κάθε νόηση, ακόμα και, για να τολμήσουμε τη λέξη, ο ίδιος ο εαυτός: κρατημένος μακριά, πλήρης θεού, έχει επιτύχει στην τέλεια ακινησία την απομόνωση ˙ με ήρεμο όλο του το είναι, δεν στρέφεται ούτε προς αυτή την πλευρά ούτε προς εκείνη, ούτε καν προς τα μέσα προς τα μέσα προς τον ίδιο του τον εαυτό ˙ εντελώς ήρεμος, σε στάση, έχει γίνει η ίδια στάση.

Δεν ανήκει πλέον ούτε στην τάξη των ωραίων ˙ έχει υψωθεί πέρα από την ωραιότητα ˙ έχει ξεπεράσει ακόμη και τον χορό των αρετών ˙ είναι όπως κάποιος που, έχοντας διεισδύσει στα άδυτα των αδύτων, αφήνει πίσω του τα είδωλα του ναού- αν και αυτά γίνονται και πάλι τα πρώτα αντικείμενα του βλέμματος, όταν εγκαταλείπει το άδυτο ˙ διότι εκεί η επιστροφή του δεν έγινε με το είδωλο, ούτε με το ίχνος, αλλά με την ίδια την αλήθεια στη θέα της οποίας όλα τα άλλα δεν είναι παρά δευτερεύουσας σημασίας.

Εκεί, πράγματι, μόλις και μετά βίας υπήρχε όραμα, εκτός μόνο με έναν τρόπο άγνωστο ˙ ήταν μια έκσταση, μια απλοποίηση, μια απάρνηση, μια τάση προς επαφή και ταυτόχρονα μια ανάπαυση, ένας διαλογισμός προς τη ρύθμιση ˙ τούτη είναι η μόνη θέαση αυτού που βρίσκεται μέσα στο άδυτο. Κοιτάζοντας με άλλο τρόπο, αποτυγχάνουμε.

Τα πράγματα εδώ είναι μιμήματα ˙ άρα παρουσιάζουν υπαινικτικά στους σοφότερους δασκάλους πως γνωρίζεται ο υπέρτατος θεός ˙ ο σοφός ιερέας διαβάζοντας το υπαινικτικό σημάδι, μπορεί να εισέλθει στον ιερό τόπο και να κάνει πραγματικό το όραμα του ανέφικτου. Ακόμα και εκείνοι που δεν έχουν ποτέ βρει την είσοδο, πρέπει να δεχτούν την ύπαρξη εκείνου του αόρατου ˙ θα γνωρίσουν την πηγή τους και την αρχή τους αφού μέσω της αρχής βλέπουν την αρχή και συνδέονται μαζί της, μέσω του ομοίου έχουν επαφή με το όμοιο και έτσι συλλαμβάνουν όλο το θείο που υπάρχει στο φάσμα του νου.

Μέχρι να έρθει το θέαμα, ακόμη διψούν για κάτι, εκείνο που μόνο το όραμα μπορεί να δώσει ˙ αυτός ο σκοπός, που επιτυγχάνεται μόνον από όσους έχουν ξεπεράσει τα πάντα, είναι το πρότερο πάντων. Δεν είναι στη φύση της ψυχής να αγγίξει το απολύτως μη ον ˙ η κατώτατη κάθοδος είναι μέσα στο κακό και, μέχρις εδώ, μέσα στον μη ον  ˙ αλλά στο απολύτως μη ον, ποτέ. Όταν η ψυχή αρχίζει πάλι να ανεβαίνει, δεν έρχεται σε κάτι ξένο, αλλά στον ίδιο της τον εαυτό ˙ έτσι αποσπασμένη , δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο εαυτός της ˙ υπάρχοντας καθαυτή στο εαυτό της, δεν είναι πλέον στην τάξη του όντος ˙ είναι στο υπέρτατο.

Γίνεται, δηλαδή, και αυτός όχι ουσία αλλά 'επέκεινα της ουσίας' με τη συνομιλία του αυτή. Με τον εαυτό έτσι ανυψωμένο, είμαστε καθ΄ ομοίωσιν του υπέρτατου ˙ εάν από εκείνον τον ανυψωμένο εαυτό πάμε ακόμη πιο ψηλά- είδωλο προς το αρχέτυπο-, φτάνουμε ' στο τέλος του ταξιδιού'. 

Έχοντας ξαναπέσει, ξυπνούμε την αρετή μέσα μας μέχρι να γνωρίσουμε τους εαυτούς μας γεμάτους τάξη για άλλη μια φορά ˙ ελαφρωμένοι πια από το φορτίο, κινούμαστε μέσω της αρετής προς το νου και μέσω της σοφίας της προς το υπέρτατο.

Αυτός είναι ο βίος των θεών και των θεϊκών και μακάριων ανθρώπων, απελευθέρωση από τα πράγματα του κόσμου τούτου, ζωή που δεν βρίσκει ηδονή στα επίγεια, φυγή του μοναχικού στο μοναχικό.»

Εννεάδες, Πλωτίνου

  * Οι Φωτογραφίες που χρησιμοποίησα στην εικόνα  από τον φωτογράφο Σωτήρη Παπαδήμα, από την θεατρική παράσταση "Κρήτες", που παίχτηκε στο θέατρο "Χυτήριο", από την χορευτική και θεατρική ομάδα «Ατραπός».

Αγκαλιάζοντας τα δέντρα..

H επαφή με τη φύση, τη γη, δίνει δύναμη κι ενέργεια στον άνθρωπο. Ο πλούτος της είναι ευλογία, και οι καρποί της τα δώρα της γης. Ειδικά τα δέντρα είναι σύμβολα πνευματικότητας καθώς αντιπροσωπεύουν τη σύνδεση της ζωής με τη γη. Το δέντρο κάποτε είχε κεντρική θέση στην ιερότητα της ύπαρξης για τον άνθρωπο, όταν δεν είχε ακόμα κοπεί ο ομφάλιος λώρος , ο οποίος τον συνέδεε κατά την αρχαιότητα με τη φύση, για αυτό τον λόγο ένιωθε αναπόσπαστο κομμάτι της.

Και μόνο το περπάτημα ανάμεσα τους είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο για την υγεία και την ευημερία μας, καθώς όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, μειώνεται το στρες και τα συμπτώματα διαφόρων ασθενειών. Λέγεται ότι τα δέντρα μπορούν να απορροφήσουν την αρνητική ενέργεια από το σώμα μας, και να μας «γειώσουν» στην συμπαντική ενέργεια.

Δεν είναι τυχαίο πως οι πρόγονοι μας πίστευαν πως τα δέντρα ήταν κατοικία νυμφών (Δρυάδες/Αμαδρυάδες) , οι οποίες ζούσαν όσο ζούσαν τα δέντρα, και οι οποίες πραγματοποιούσαν τις ευχές των ανθρώπων. («Απτεσθαι ξύλου», έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες. χτύπαγαν το ξύλο του κορμού των δένδρων για να επικαλεστούν την προστασία τους, καθώς οι νύμφες μπορούσαν να πραγματοποιήσουν τις ευχές των ανθρώπων).

Δεν είναι επίσης τυχαίο πως το δέντρο της ζωής και της γνώσης, είναι ένα σημαντικό αρχετυπικό (κοινό) σύμβολο σε όλους τους πολιτισμούς και θρησκείες. Το δέντρο της ζωής συνδέει τον ουρανό με τη γη. Φέρει, επίσης, τους σπόρους ή τα φρούτα - καρπούς, τα οποία περιέχουν την ουσία της διαβίωσης, αλλά και της πνευματικής ωρίμασης και της γνώσης...

Μια πολύ σημαντική φιλοσοφική τοποθέτηση από το λαμπρό αρχαίο παρελθόν μας λέει,  πως μια κοινωνία ωριμάζει, όταν οι άνθρωποι της φυτεύουν δέντρα, στην σκιά των οποίων ξέρουν πως δεν θα καθίσουν ποτέ.

Όσοι έχουν συστηματικά επαφή με τα δέντρα, αγκαλιάζοντας τους κορμούς τους, μπορούν με κατάλληλες τεχνικές να γειώσουν τον εαυτό τους, και να νιώσουν την ενέργεια της φύσης να ρέει στο σώμα τους. Αγκαλιάστε το δέντρο της επιλογής σας, και αφήστε την ενέργεια σας να μεταφερθεί μέσα από τα δάχτυλά σας στο δέντρο, και από εκεί στο έδαφος και δια μέσω των ριζών του, και του εδάφους πάλι πίσω σε εσάς, δημιουργώντας μαζί του έναν συνεχόμενο κύκλο ροής.

Τα δέντρα διδάσκουν, προσφέρουν, προστατεύουν και ανατροφοδοτούν.

Η μεγάλη μητέρα, θεά των όφεων.

Η μητριαρχική μεγάλη μητέρα, η Θεά των όφεων, η Γαία (Γη), µε το πληθωρικό στήθος, αιώνια και αναλλοίωτη, οικουμενική,  τροφός όλων των όντων. Στολισμένη η Θεά των όφεων με πολύχρωμη φούστα κατ' αντιστοιχία της ποικιλομορφίας της φύσεως, κρατώντας στα χέρια της, τους χθόνιους όφεις οι οποίοι συμβολίζουν την αναγέννηση της φύσεως, αλλά και τους φύλακες των μυστικών της. Ταξιδεύει ανά τους αιώνες, με τις ιερές της μέλισσες οι οποίες συμβολίζουν το νέκταρ της ζωής, ενώ από τα φουσκωμένα στήθη της ρέει γάλα και μέλι… Σύμβολα της τα κέρατα,  η περιστέρα, οι λέοντες, οι  παπαρούνες, οι ελιές,  τα στάχυα, τα φίδια και οι διπλοί πέλεκυς.

Συν το χρόνω, η κληρονομία της πέρασε στην Θεά Δήμητρα, αλλά και στις υπόλοιπες θεές του Ολύμπιου πάνθεου, την Άρτεμη, την Αθηνά. Προεξέχουσα, η Δήμητρα (Γη-Μήτηρ) εμφανίζεται ως μητέρα με κόρη την Περσεφόνη. Θεά της Φύσης, της γεωργίας, της γονιμότητας και της κυκλικής αναγέννησης, η οποία δίδαξε τα μυστήρια του θανάτου, και της αναγέννησης. Η Δήμητρα ήταν ο νόμος της ζωογόνου ιδιότητας της ύλης της Γης, αλλά και της πνευματικής καλλιέργειας, αφού ο άνθρωπος έχει ανάγκη την πνευματική του φύση, για να αποδώσει σε φυσικό πεδίο το παραγωγικό του έργο.

Η Θεά Μητέρα, η Μεγάλη Θεά δεν είναι άλλη από την «κοσμική ψυχή», από την οποία εκπορεύονται οι ατομικές ψυχές. Λατρεύεται με πολλές όψεις, και είναι γνωστή με αμέτρητα ονόματα. Είναι το θηλυκό Αρχέτυπο, η πηγή κάθε ζωής. Είναι η Βασίλισσα του Ουρανού, αυτή που κρατάει τα κλειδιά της γονιμότητας,  των πυλών της γέννησης και του θανάτου. Μία δύναμη  που ενυπάρχει και γονιμοποιεί  όλη την δημιουργία.

Ως «μητέρα του Θεού» και «Θεοτόκος» ενσωμάτωσε τα στοιχεία όλων των θηλυκών θεοτήτων που επί χιλιετίες συντηρούσαν τους επαναλαμβανόμενους εποχικούς κύκλους θανάτου και αναγέννησης. Ως «Κουροτρόφος» Μητρική Θεά κρατά στην αγκαλιά της το Θείο Βρέφος και γίνεται το αρχέτυπο της Χριστιανικής Παρθένας. Ήδη πριν από τον 6ο μ.χ αιώνα, αποδόθηκαν στη Μαρία χαρακτηριστικά όπως η αειπαρθενία, η οποία ήδη ίσχυε για την Αθηνά και την Άρτεμη, και η θέση της «βασίλισσας του ουρανού», και της «μεσολαβήτριας» υπέρ της ανθρωπότητας, όπως συνέβαινε επίσης και με την ευρέως διαδεδομένη λατρεία της Ίσιδος.

(Αφορμής δοθείσης της χθεσινής παράστασης του ΕΥΡΙΠΙΔΗ "ΚΡΗΤΕΣ", που παρακολούθησα στο Θέατρο Χυτήριο, μετά από πρόσκληση του φίλου Παρμενίδη Μπουσίου, τον οποίο και ευχαριστώ ιδιαίτερα, όπως και όλη την ομάδα Τέχνης & Χορού ΑΤΡΑΠΟΣ. Οι φωτογραφίες από τον  Σωτήρη Παπαδήμα).