Το Τζίνι, και οι σπόροι..

«Κι αν σου μιλώ με μύθους και συμβολικά, είναι γιατί τ' ακούς ευκολότερα....»

Παράφραση

Σε μία χώρα της Ανατολής,  όλοι μίλαγαν για ένα "μαγικό" πηγάδι σε μία όαση, το οποίο αν κατάφερνες να το βρεις, όχι μόνο θα επιζούσες στο ταξίδι της ερήμου, αλλά θα έβρισκες στο βάθος του πηγαδιού ένα τζίνι, το οποίο έλεγαν πως ζούσε εκεί και πραγματοποιούσε όλες σου τις επιθυμίες,  αν τις έλεγες μονομιάς. Η έρημος όμως ήταν τεράστια, και έλεγαν πως η όαση έμοιαζε να μετακινείται, ανάμεσα σε αμμόλοφους οι οποίοι άλλαζαν με τον άνεμο από μέρα σε μέρα.

Ένας απελπισμένος ταξιδιώτης, έβαλε σκοπό να βρει το "μαγικό" πηγάδι με το τζίνι, καθώς πίστευε πως η ζωή του όλη, ήταν γεμάτη ατυχίες, δυστυχίες και δυσκολίες. Δεν είχε άλλο σκοπό παρά μόνο αυτό, να βρει το τζίνι, για να αλλάξει η ζωή του. Έψαχνε για μήνες, ρώταγε παντού, κινδύνεψε πολλές φορές να πεθάνει από δίψα, τελικά όμως τα κατάφερε, βρήκε την όαση και το "μαγικό" πηγάδι που έψαχνε. Αφού  έκανε τα τελετουργικά που του είχαν μάθει, έριξε ένα κουβά στο πηγάδι, και αμέσως στην επιφάνεια του πηγαδιού, εμφανίστηκε μία μορφή.

– Είσαι το Τζίνι; ρώτησε με ενθουσιασμό ο ταξιδιώτης.

– "Είμαι αυτό που είμαι", απάντησε αινιγματικά το Τζίνι. Με βρήκες γιατί η θέληση σου ήταν πιο ισχυρή από την έρημο. Τι θέλεις από εμένα;

– Έχω κάποιες ευχές που θα ήθελα να πραγματοποιήσεις, είπε με τρόμο ο ταξιδιώτης. Πόσες  ευχές μπορείς να πραγματοποιήσεις; ρώτησε.

– Όσες θέλεις πιο πολύ,  ήταν η απάντηση, πρόσεξε όμως τι θα ευχηθείς.

– Τότε, σε παρακαλώ, φέρε μου υγεία, ευτυχία, αγάπη, επιτυχία, και πολύ χρυσό.

-  Το Τζίνι  χαμογέλασε, και αμέσως εμφανίστηκε μέσα σε καπνό, ένα μικρό κουτί, μπροστά στα πόδια του ταξιδιώτη

– Τι είναι αυτό, τι έχει εδώ μέσα; ρώτησε έκπληκτος,  και απογοητευμένος ο ταξιδιώτης.

– Σπόρους απάντησε το Τζίνι. Σπόρους για να πραγματοποιήσεις τις επιθυμίες  σου. Η θέληση σου ήταν ισχυρότερη από τις δυσκολίες της ερήμου, είπε το Τζίνι,  για αυτό και με βρήκες. Για αυτό τον λόγο θα έπρεπε να γνωρίζεις πως εάν θελήσεις κάτι πραγματικά, μπορείς να το πετύχεις, και ας πιστεύεις το αντίθετο. Ο μοναδικός τρόπος να μάθεις εάν μπορείς, είναι να προσπαθήσεις πάλι με όλη σου την ψυχή. Είναι λάθος ο  δρόμος , να ψάχνεις "έξω", αυτό που έχασες "μέσα."..Θα σου πω ένα μυστικό...

Εγώ βρίσκομαι εδώ για να σου δώσω όλους τους σπόρους που ζήτησες, ώστε αν τους καλλιεργήσεις, να  δημιουργήσεις τις προϋποθέσεις για να  αποκτήσεις όλα αυτά που ζήτησες. Το αν θα τους καλλιεργήσεις όμως είναι δικό σου θέμα, και κανενός άλλου. Η μαγεία διαρκεί μόνο όσο παραμένει η επιθυμία! Η μαγεία βρίσκεται στην διαδικασία, τη υπομονή και την επιμονή. Το λουλούδι ανθίζει μόνο όταν είναι έτοιμο. Αν ένα λουλούδι δεν ανθίζει  ίσως δεν φταίει μόνο  το λουλούδι, αλλά το περιβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται, άλλαξε το περιβάλλον του, και τότε θα ανθίσει.. Και μην ξεχνάς αυτό. Εάν η ζωή μας ήταν μια συνεχόμενη λιακάδα θα μετατρεπόταν σε έρημο. Όμως εσύ γνώρισες την έρημο, την περπάτησες και την νίκησες, καλλιέργησε τους σπόρους σου,  και μία δική σου όαση μικρή ή μεγάλη ίσως σε περιμένει κάπου.....Εμείς οι σπόροι, εμείς και η συγκομιδή...!

 Μυσταγωγία- Μυθαγωγία

«Δεν ήμουν, ήμουν, δεν είμαι, και...δεν με ενδιαφέρει».

Ρωμαϊκή Επικούρεια επιτάφια στήλη, η οποία αναγράφει: «NON FUI. FUI. NON SUM. NON CURO» = «Δεν ήμουν, ήμουν, δεν είμαι, δεν με ενδιαφέρει».

Για να την κατανοήσουμε θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας την άποψη του Επίκουρου για τον θάνατο. «…Να συνηθίσεις στην ιδέα ότι ο θάνατος για μας είναι ένα τίποτα Γιατί ό,τι αποσυντίθεται παύει να αισθάνεται. Κι ό,τι δεν αισθάνεται δεν μας αφορά…. Ο θάνατος, δεν έχει να κάνει ούτε με τους ζωντανούς ούτε με τους πεθαμένους, αφού για τους ζωντανούς δεν υπάρχει, ενώ οι τελευταίοι δεν υπάρχουν πια».

Συνεπώς η επιγραφή «NON SUM. NON CURO», «Δεν ήμουν, ήμουν, δεν είμαι, δεν με ενδιαφέρει», αντικατοπτρίζει Λακωνικά την Επικουρία φιλοσοφία. «Δεν ήμουν (τίποτα) πριν γεννηθώ, «ήμουν» (ζωντανός) όταν γεννήθηκα, «δεν είμαι» (τίποτα) ως νεκρός ( όταν πέθανα), «δεν με ενδιαφέρει», ο θάνατος και η μετά θάνατον ζωή.

«Ο θεός δεν είναι επίφοβος, ο θάνατος δεν προκαλεί ανησυχία, το καλό κερδίζεται εύκολα και το κακό αντέχεται υπομονετικά».

Τετραφάρμακος συμβουλή* , Φιλόδημος ο Γαδαρινός .

(*Τετραφάρμακος , μία συνοπτική προτροπή τεσσάρων συμβουλών για την επίτευξη της ευτυχισμένης ζωής, η οποία προσδοκούσε να απαλλάξει τον άνθρωπο από τις φοβίες του, και να κατανοήσει ότι μπορεί να ζήσει φυσική ζωή με λίγα αγαθά).

O νεο-Πλατωνισμός του Μαρσίλιο Φιτσίνο, και η Αναγγένηση

«Αν  επιτρέπεται να μιλούμε για μια χρυσή εποχή,  αυτή ασφαλώς θα είναι εκείνη πουγεννά χρυσά πνεύματα! Και το ότι αυτή η εποχή ταυτίζεται με τον αιώνα μας, ποιος μπορεί να το αμφισβητήσει βλέποντας τις θαυμαστές επινοήσεις του..»

Μαρσίλιο Φιτσίνο

Τέσσερα μέλη της Πλατωνικής Ακαδημίας της Φλωρεντίας σε έργο του Ντομένικο Γκιρλαντάγιο. Από αριστερά, Μαρσίλιο Φιτσίνο, μεταφραστής του Πλάτωνα, Χριστόφορος Λαντίνο, μελετητής του Αριστοτέλη, του Πετράρχη και του Δάντη, Αντζελο Πολιτσιάνο, ποιητής, και Τζεντίλε Ντεμπέκι, δάσκαλος του Λαυρεντίου των Μεδίκων

 

Ο Μαρσίλιο Φιτσίνο (Marsilio Ficino 1433-99), υπήρξε  Ιταλός φιλόσοφος (νεοπλατωνιστής), του οποίου η  επίδραση, ήταν καταλυτική και σήμανε την αρχή της Αναγέννησης της Φλωρεντίας του 15ου αιώνα, και γενικότερα στη δυτική Ευρώπη. Η Αναγέννηση είναι η πρώτη εποχή που διάλεξε το παρελθόν της. Απομακρυνόμενη από το Μεσαίωνα μοιάζει, όπως εύστοχα επισημαίνει ο Πανόφσκι, με τον επαναστατημένο έφηβο που στρέφεται κατά των γονέων του, αρνείται και ξεχνά ότι τους οφείλει και γυρεύει στήριγμα στους παππούδες του.

Κατά τη διάρκεια του 15ου αιώνα (Αναγέννηση) η Φλωρεντία είχε καταστεί το κέντρο μεγάλων πολιτιστικών και φιλοσοφικών μεταρρυθμίσεων. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπειξε, η επίσκεψη του Γεώργιου Πλήθων Γενιστού, ο οποίος επισκέφθηκε την πόλη Φλωρεντία, ως αντιπρόσωπος της Βυζαντινής αποστολής στο Συμβούλιο της Φλωρεντίας το 1438/39.  Τη στιγμή που το Συμβούλιο της Φλωρεντίας συζητούσε την ένωση της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας εκείνη την περίοδο, η πρόταση του Πλήθωνος υπήρξε πολύ ελκυστική για πολλούς Φλωρεντινούς στοχαστές.

Ο Κόζιµο Ντε Μέντιτσι Cosimo de’ Medici ο προστάτης του Φιτσίνο, ο οποίος θεωρούσε τον Πλήθωνα ως «έναν δεύτερο Πλάτωνα» τον γνώρισε στον Ficino. Η διδασκαλία του Πλήθωνα, προκάλεσε τέτοιον ενθουσιασμό για την πλατωνική φιλοσοφία, που ο Μαρσίλιο Φιτσίνο και άλλοι φίλοι του ίδρυσαν στη Φλωρεντία την Πλατωνική Ακαδημία, ένα κέντρο πλατωνικών σπουδών. Εδώ μυήθηκαν στη φιλοσοφία τα πιο τρανταχτά ονόματα: Μποτιτσέλι, ντα Βίντσι, Μακιαβέλι, Μιχαήλ ΄Αγγελος, Ραφαήλ, Τιτσιάνο. Ο  Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων, πίστευε ότι οι αρχαίοι Θεοί των Ελλήνων ήταν αλληγορίες των Θείων δυνάμεων και ότι η βαθιά γνώση του Πλάτωνα μπορούσε να γίνει η βάση της θρησκευτικής ενότητας-ενοποίησης.

Ο Πλήθωνας  μετέφερε στον Φιτσίνο την ιδέα ότι το μονοπάτι προς τη γνώση, τη γνώση του Θείου, είχε μακρινή καταγωγή στους παγανιστικούς χρόνους. Ήταν ο πρώτος που γέννησε τη θεωρία μίας «μυστικής», «εσωτερικής» και αιώνιας παράδοσης- σοφίας,  η οποία μεταβιβάστηκε δια της μυητικής διαδοχής. Αυτή η θεωρία συνδέθηκε με την έννοια της «αιώνιας φιλοσοφίας».

Το 1471 εκδόθηκε το έργο του Φιτσίνο «ο  Ποιμάντωρ», το οποίο άσκησε τεράστια επίδραση στην σκέψη της εποχής, καθώς τα Ερμητικά κείμενα παρέμενα άγνωστα έως τότε.  

Ο Φιτσίνο ήταν κυριολεκτικά άνθρωπος του πνεύµατος,  υπό την έννοια ότι το πνεύµα κυβερνούσε τον νου και ο νους το σώµα του. Παρέµενε ανεπηρέαστος και γαλήνιος τόσο σε αντίξοες συνθήκες, όσο και σε ευχάριστες περιστάσεις. Σύμφωνα με τις διδαχές των Ελλήνων φιλοσόφων, πίστευε  πως η πειθαρχία του µέτρου ήταν απαραίτητη για την πνευµατική ζωή. Σε όλη του τη ζωή είχε ελάχιστα υλικά αγαθά, τα απαραίτητα. Ακολουθώντας τον Πυθαγόρα, τηρούσε δίαιτα φυτοφαγίας, και συνιστούσε σε όλους να τρώνε φρέσκιες, αµαγείρευτες τροφές και να σηκώνονται νωρίς το πρωί, µια ώρα τουλάχιστον πριν την ανατολή του ήλιου. Πάντα έτρωγε λιτά, αλλά ήθελε να έχει εκλεκτά κρασιά.

H ζωή του ήταν υπόδειγµα πειθαρχίας, λιτότητας και εγκράτειας, χωρίς όµως να φθάνει στην στυγνή, φανατισµένη άρνηση κάθε χαράς της ζωής. Από ό,τι είναι γνωστό, δεν είχε κανένα ερωτικό πάθος, αλλά, όπως λέει ο Corsi, σαν τον Σωκράτη βρισκόταν σχεδόν µόνιµα σε έκσταση αγάπης.

Ο Φιτσίνο θεωρούσε την Πλατωνική φιλοσοφία τον πλέον σημαντικό κρίκο μιας αλυσίδας σκέψης που ξεκινούσε με τα Χαλδαϊκά Λόγια και τα Ερμητικά Συγγράμματα. Η σοφία αυτή πέρασε κατόπιν στην Ελλάδα, μέσω των Ορφικών, για να βρει το απόγειό της στη φιλοσοφία του Πλάτωνα και των Νεοπλατωνικών. Η παράδοση αυτή αποδείκνυε τον αξεδιάλυτο δεσμό φιλοσοφίας και θεολογίας , όπου η πρώτη διευκολύνει τη δεύτερη.

Αναπτύσσοντας την οντολογία του Πλωτίνου , προτείνει ένα πενταπλό σχήμα: Θεός, Αγγελικός Νους, Έλλογη Ψυχή, Ποιότητα, Ύλη. Η κεντρική θέση που εξασφαλίζει στην Ψυχή είναι κομβικής σημασίας, καθώς αυτή ελέγχει την πορεία εμπλοκής με την ύλη από τη μια και την επιστροφή στον Θεό από την άλλη, μέσω των σχέσεων συμπάθειας που διέπουν τον κόσμο.

Όσον αφορά στην αθανασία της ψυχής, ο Φιτσίνο την υπερασπίστηκε εμφατικά, ερμηνεύοντας την Πλατωνική φιλοσοφία με τρόπους φιλικούς προς τον Χριστιανισμό, αποκρούοντας για παράδειγμα τη μετενσάρκωση, την οποία απέδωσε στον Πυθαγόρα. Ο Φιτσίνο χρησιμοποίησε εκτενώς την έννοια του πνεύματος (spiritus), το οποίο επιτρέπει στην άυλη ψυχή να επιδρά στον υλικό κόσμο. Μέσω του πνεύματος προάγεται ο έρωτας, στον οποίο ο Φιτσίνο προσέδωσε τεράστια σημασία. Ο έρωτας είναι επιθυμία του ωραίου και οδηγεί τελικά στον Θεό, ως την πλήρωση της ανθρώπινης φύσης.

Αυτή την χρονική περίοδο,  παρατηρήται το φαινόμενο της επιστροφής στα διδάγματα της αρχαιότητας, το οπιίο αποκτά οικουμενικές διαστάσεις κατά την περίοδο της ιταλικής Αναγέννησης. Την περίοδο αυτή η Αρχαιότητα παύει να αποτελεί αντικείμενο άψυχης, λόγιας γνώσης ή τυφλού συλλεκτικού πάθους, όπως ήταν ως τότε για τον αριστοκρατικό και τον καλλιεργημένο κόσμο και αναδεικνύεται σε αυτοσκοπό και σε απόλυτο μέτρο. Οι  αρχαίοι  Έλληνες ξεπέρασαν τη φυσική ομορφιά, καθώς συνέλαβαν με το πνεύμα τους ένα ανώτερο αισθητικό ιδεώδες, γενικό γνώρισμα του οποίου είναι η ευγενική απλότητα και το ήρεμο μεγαλείο, φράση που έμελλε να καταστεί εμβληματική για την κλασική θεωρία της τέχνης, ενώ συνάμα ήταν πολεμική αιχμή κατά του Μπαρόκ. Μίμηση, λοιπόν, των Αρχαίων -πρωτίστως και κυρίως των Ελλήνων- σημαίνει νέα δημιουργία μέσω του πνεύματος της Αρχαιότητας.

Παρόλο που ο όρος  Αναγέννηση παραπέμπει συνήθως στις εικαστικές τέχνες, εντούτοις πρόκειται για γενικότερη πνευματική κίνηση που κύριο χαρακτηριστικό της είναι η αναβίωση των αξιών της κλασικής αρχαιότητας, οι οποίες είχαν παραμεριστεί κατά το Μεσαίωνα. Το πνεύμα των ανθρώπων απελευθερώνεται τώρα από τη μονομέρεια της θρησκευτικής μεσαιωνικής σκέψης και γίνεται πιο φιλελεύθερο, δημιουργικό και ερευνητικό.

Ο αναγεννησιακός άνθρωπος εμπνέεται από τον αρχαίο κόσμο, στόχος του όμως είναι το μέλλον. Οι επαναστατικές επινοήσεις του σε όλους τους τομείς της επιστήμης, της τέχνης και της τεχνολογίας εισάγουν πανηγυρικά την Ευρώπη στην περιπέτεια του νεότερου πολιτισμού της.

Η  αλλαγή της νοοτροπίας που χαρακτηρίζει την Αναγέννηση μαζί με την επίδραση της ανθρωπιστικής κίνησης καθόρισαν το καλλιτεχνικό ιδανικό της εποχής. Στο Μεσαίωνα η τέχνη ήταν σχεδόν αποκλειστικά θρησκευτική. Με την Αναγέννηση παραμερίστηκε ο γοτθικός ρυθμός που κυριαρχούσε στη δεύτερη μεσαιωνική περίοδο και η αρχιτεκτονική άρχισε να επηρεάζεται από τον πρωτοχριστιανικό, το ρομαντικό και το βυζαντινό ρυθμό, περισσότερο όμως από την αρχαία ελληνική παράδοση. Ολόκληρη, λοιπόν, η περίοδος της Αναγέννησης σφραγίζεται από την αρχαιολατρία και, έχοντας ως εφαλτήριο την αρχαία τέχνη και τους ανυπέρβλητους καλλιτέχνες της, οικοδομεί τη νέα εποχή στην καλλιτεχνική δημιουργία.

Κύριες Πηγές :

http://ir.lib.uth.gr/bitstream/handle/11615/3133/P0003133.pdf?sequence=1&isAllowed=y

http://www.epistemeacademy.org/rinascimento/documents/marsilio_ficino_bio.pdf

Μυσταγωγία - Μυθαγωγία