Ο «αιρετικός» Θεόφιλος Καΐρης

 

Ο Θεόφιλος Καΐρης (1784-1853), ήταν λόγιος, ιερωμένος, φιλόσοφος, θεολόγος και μαθηματικός, από τους κορυφαίους του νεοελληνικού Διαφωτισμού, από την Άνδρο. Ανέπτυξε ένα δικής του έμπνευσης θρησκειοφιλοσοφικό σύστημα, τον «Θεοσεβισμό», για αυτό και διώχθηκε από την επίσημη Ελλαδική Εκκλησία.

Ήταν ο πρώτος ο οποίος σήκωσε το λάβαρο της επανάστασης του 1821 στην Άνδρο, και στην συνέχεια όταν δημιούργηθηκε το πρώτο Ελληνικό κράτος ο Καΐρης ίδρυσε στην Άνδρο ένα πρότυπο ορφανοτροφείο για τα ορφανά της επανάστασης.

Πριν δημιουργήσει το ορφανοτροφείο του ο Καΐρης ταξίδεψε στην Ευρώπη προκειμένου να διευρύνει τις γνώσεις του. Στο Λονδίνο σε συνεργασία με άλλους Έλληνες, ανέπτυξε ένα δικής του έμπνευσης θεοσοφικό σύστημα, τον «Θεοσεβισμό» ή «Θεοσέβεια» (τριάντα χρόνια πριν η μαντάμ Μπλαβάτσκι συλλάβει τη θεοσοφική ιδέα), που αντιστρατευόταν βασικά δόγματα του Χριστιανισμού (τριαδολογία, χριστολογία) και γι’ αυτό το λόγο καταδιώχθηκε από την επίσημη Ελλαδική Εκκλησία.

Σύμφωνα με τον Καΐρη η «Θεοσέβεια» το Θεοσοφικό του δηλαδή σύστημα συνίσταται στην:

«Γνῶσις θεοῦ καὶ θείων πραγμάτων δι’ ἐσωτερικῆς ἀσκήσεως καὶ συνετοῦ βίου. Ἡ ἀπόλυτος ἀλήθεια τίθεται καὶ ἐξετάζεται ὄχι εἰς τὴν ἔκστασιν ἢ τὴν σκέψιν, ἄλλ’ εἰς τὸ πνεῦμα. Ἡ ἑνότης τῆς θεοσοφίας ἐκδηλοῦται εἰς διαφόρας ἐξωτερικὰς μορφάς: θεογονία, κοσμογονία, ψυχολογία, φυσική, θεουργία, ψυχαγωγικαὶ τέχναι. Φιλοσοφικὴ θεολογία μεταφυσικῆς ἐρεύνης».

Ο Καΐρης έζησε στο μεταίχμιο της νεοελληνικής ιστορίας. Οραματίστηκε την απελευθέρωση της πατρίδας του, πάλεψε με όλες του τις δυνάμεις για την πνευματική αναγέννηση του λαού, επηρεασμένος από τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης και του Διαφωτισμού. Προσπάθησε να ανοίξει νέους δρόμους στη σύγχρονη Ελληνική σκέψη. Έλαβε μέρος ενεργά με το όπλο στο χέρι στην απελευθέρωση της πατρίδας, εργάστηκε για την οργάνωση της ελεύθερης ζωής του Έθνους και, τέλος πέθανε διοκώμενος στη φυλακή.

Η «Γνωστική ή των του ανθρώπου γνώσεων σύντομος έκθεσις» (1849) και τα «Στοιχεία Φιλοσοφίας ή των περί τα όντα γενικώτερον θεωρούμενα τα στοιχειωδέστερα. Εισαγωγή» (1852) αποτελούν τα βασικά εγχειρίδια για τη διδασκαλία της φιλοσοφίας που συνέγραψε ο Θεόφιλος Καΐρης.

Ο Καΐρης πιστεύει στην ισότητα και την ουσιαστική ελευθερία του ατόμου, στην αθανασία της ψυχής.Τα κυριότερα σημεία της διδασκαλίας του είναι τα εξής:

Κατ’ αρχάς, ειδοποιός διαφορά τού ανθρώπου από τα ζώα, είναι η δυνατότητά του να αναζητά την αλήθεια και να τείνει προς το άπειρον και το απόλυτον. Δύο βασικές έμφυτες δυνάμεις διαθέτει ο άνθρωπος: Το απειροτατικόν και το θεοσεβικόν, δυνάμεις οι οποίες πείθουν τον άνθρωπο για την ύπαρξη του απειροτελείου Θεού και για το ότι έχει ο ίδιος ψυχή άυλη και αθάνατη.

Ο Θεός τού Καΐρη δεν είναι ο προσωπικός Θεός του Χριστιανισμού, ο εξωκοσμικός ο οποίος δημιουργεί τον κόσμο εκ του μηδενός, αλλά το απρόσωπο θείον τού Πλάτωνα, των νεοπλατωνικών και του Πλήθωνα. Χαρακτηριστικά τού Θεού είναι, μεταξύ άλλων, το ενιαίο, το αιώνιο, το άτρεπτο, το απλό, το πανταχού παρείναι, το πάνσοφο και το δημιουργικό. Ορισμένες δε από τις ιδιότητές του, όπως τη δικαιοσύνη και τη σοφία δύναται να τις αποκτήσει και ο άνθρωπος.

Ο άνθρωπος είναι επίσης, ούτως ή άλλως, κατά τον Καΐρη, προικισμένος με πλειάδα ψυχικών δυνάμεων (γνωστικών, συναισθηματικών, βουλητικών, λογικών και άλλων) χάρις στις οποίες μπορεί να ερευνά τον κόσμο και να ανακαλύπτει τις αιτίες των διαφόρων φαινομένων. Σύνθημα των θεοσεβών είναι το ρητό «Θεόν σέβου».

Επίσης, ο Καΐρης συνθέτει θεοσεβικούς ύμνους και θεοσεβικά αναγνώσματα. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι στους ύμνους και τις προσευχές υιοθετεί την Δωρική διάλεκτο. Το «Σύμβολον της θεοσεβικής πίστεως» αρχίζει με τους εξής λόγους:

«Έναν οίδα Θεόν, Πωατάν, και Προνοατάν, και Συντηρατάν, και Κυβερνάταν του Παντός• Παντοδύναμον, Πάνσοφον, Πανάγαθον, απειροτέλειον Νουν, το υπέρτατον και μακαριώτατον Ον, το ακρότατον των εφετών και των αγαθών, το αυτάγαθον και αυτοκαλόν». Γράφει δε περαιτέρω: «Ομολογώ την αθανασίαν τού ανθρώπου, και πάντων των θεοσεβείν δυναμένων λογικών όντων».

Ο συγγραφέας Δημήτριος Ι. Πολέμης αναφέρει τα εξής διόλου κολακευτικά για τον Καΐρη:

«Η ‘θεοσέβεια’ είχε την ιδικήν της δογματικὴν θεολογίαν. Απέρριπτε βεβαίως την Καινὴν Διαθήκην και ολόκληρον την παράδοσιν της Εκκλησίας, Ορθοδόξου και μη. Είχεν επίσης ίδιον τελετουργικὸν με ναούς, ‘θειαγοὺς’και ύμνους (εις Δωρικὴν διάλεκτον αλλ’ ουσιαστικώς εμπνευσμένους εκ της ορθοδόξου υμνολογίας δια της απαλείψεως κάθε αναφοράς ες τον Χριστόν, την Παναγίαν και τους Αγίους), ίδιον ημερολόγιον και τα παρόμοια, τα οποία έξω του μικρού κύκλου μερικών μαθητών και φίλων του Καΐρη ουδένα ήτο δυνατὸν να συγκινήσουν και να ελκύσουν. Με τον θάνατον του Καΐρη θνήσκει και η θρησκεία του˙ μόνον ὁ Γλαυκωπίδης έμεινε πιστὸς έως θανάτου».

Ο Καΐρης λόγω της απέχθειας του για τον δογματισμὸ και της αταλάντευτης προσκόλλησης του στὸ ιδεώδες της πανανθρώπινης θεοσοφικής γνώσης, υποστήριζε πως η αρχετυπική γνώση υπήρχε σε όλους τους πολιτισμούς και πως ο θεοσεβὴς και φιλόσοφος καθίσταται ὄντως άνθρωπος αναπτύσσοντας και αξιοποιώντας το πνευματικὸ «κεφάλαιο» που φέρει εντός του.

Ο Θεόφιλος Καΐρης ήταν ένας αρχαιολάτρης, λάτρης της φιλοσοφίας και του αρχαίου Ελληνικού πνεύματος. Έτσι, όσοι μαθητές του δεν είχαν ονόματα ακραιφνώς Ελληνικά, τα μετέβαλε προς το αρχαιοπρεπέστερο.

Το σχολείο του ορφανοτροφείου διδάσκονταν, από βιβλία που ο ίδιος ο Καΐρης είχε συγγράψει, μαθηματικά, φυσική, χημεία, φιλοσοφία, ρητορική και θρησκειολογία, ενώ ακολουθούσε την αλληλοδιδακτική μέθοδο, με τους προχωρημένους μαθητές να αναλαμβάνουν την διδασκαλία των αρχαρίων. Το κλίμα θύμιζε περισσότερο κοινόβιο παρά σχολείο. Ο Καΐρης συνέτρωγε μαζί με τους μαθητές του, ενώ επιθυμούσε να τον αποκαλούν «αδελφό» και όχι «πάτερ».

Οι μέθοδοι διδασκαλίας καθώς και το περιεχόμενο των διδασκομένων βιβλίων γρήγορα τράβηξαν το ενδιαφέρον της Ιεράς Συνόδου και του Πατριαρχείου. Κυρίως ενόχλησε τον κλήρο η διδασκαλία του μαθήματος της θρησκειολογίας, που ξέφευγε από την ορθόδοξη χριστιανική κατήχηση και εμβάθυνε εξ ίσου και στις λοιπές θρησκείες.

Αυτό, όμως, που συγκλόνισε τον κλήρο αλλά και τους πιστούς ήταν οι πληροφορίες που έρχονταν στο φως σχετικά με τις «μυστικές» διδασκαλίες του Καΐρη. Ακουγόταν ότι σε νυχτερινά μαθήματα δίδασκε τους μαθητές του μια νέα θρησκεία που αποκαλούσε ο ίδιος «θεοσέβεια».

Η «θεοσέβεια» έκανε αναφορές στην ισότητα και την προσωπική ελευθερία των ατόμων, ενώ θεωρούσε όλες τις υπόλοιπες θρησκείες επιβλαβείς διότι στηρίζονται σε σαθρές αρχές και παράλογες τελετές που εμποδίζουν την πραγματική πρόοδο της ανθρωπότητας.

Ο Θεόφιλος Καΐρης στις 13 Ιανουαρίου 1853 άφησε την τελευταία του πνοή μέσα στο κελί του, σε ηλικία 69 ετών. Τάφηκε στην Σύρο έξω από την Ερμούπολη χωρίς θρησκευτική τελετή και χωρίς να επιτρέψουν στον αδελφό του Δημήτριο να είναι παρών στη νεκρώσιμη ακολουθία. Η ειρωνεία της τύχης είναι ότι εννέα ημέρες μετά το θάνατό του εκδικάσθηκε στον Άρειο Πάγο αναίρεση της καταδικαστικής απόφασης του δικαστηρίου της Σύρου. Τελικά, ο Άρειος Πάγος ακύρωσε την απόφαση, κηρύσσοντάς τον αθώο.

Η ιερογαμία Θέτιδος και Πηλέα, πίσω από τoν μύθο.

 

Ο Πηλέας με χειρώνιο λαβή προσπαθεί να καταβάλει την Θέτιδα.

Στην αρχαία Ελληνική μυθολογία υπάρχει η ιστορία του θνητού Πηλέα και της Νηρηίδας Θήτιδος (νύμφη της θάλασσας).

Η Θέτιδα ήταν μία από τις κόρες του Θεού της θάλασσας Νηρέα και εγγονή της Τιθύος. Ο τσαχπινογαργαλιάρης και μεγάλος ερωτύλος Δίας την επιθύμησε, όπως και ο αδελφός του Ποσειδών, αλλά εκείνη απέρριψε τις προσφορές τους.

Η θεά Θέμις αποκάλυψε κατόπιν ενεργειών της μονίμως κερατωμένης Ήρας, πως η Θέτις θα έφερνε στον κόσμο έναν γιο που θα ήταν δυνατότερος από τον πατέρα του.

Πανικός.και αντάρα στον πατριαρχικό Όλυμπο. Έτσι αποφασίστηκε η Θέτιδα να λάβει ως σύζυγο τον Πηλέα, τον γενναίο βασιλιά των Μυρμιδόνων, ώστε ο Όλυμπος να μην χαθεί. Η Θέτιδα όμως φυσικά με κανένα λόγο δεν δεχόταν να πάρει θνητό σύζυγο, την επιθυμία όμως του Διός κανένας δεν αμφισβητεί.. Έτσι ο έρως εστάλει να καρφώσει τα βέλη του στον δύσμοιρο Πηλέα.

Ερωτοχτυπημένος λοιπόν ο Πηλέας καταδίωκε παντού την όμορφη θεά που του ξέφευγε, αλλάζοντας διαρκώς μορφές. Ο Πηλέας όμως δεν το έβαζε κάτω, το σχέδιο είχε βούλα θεϊκή. Ο Πηλέας πηγαίνει στην σπηλιά που σύχναζε η θεά. Η θέα δοκίμασε να του ξεφύγει και μεταμορφώθηκε σε λέαινα, σε φίδι, μα και σε νερό, όμως ο Πηλέας νικά τις μεταμορφώσεις της πεντάμορφη θεάς, χρησιμοποιώντας την ιερή «χειρώνιο λαβή», κερδίζοντας με το θάρρος του την ωραία Θέτιδα.

Διαβάζοντας αυτά τα ωραία λοιπόν, σκέφθηκα πως τα μηνύματα που υποκρύπτονται ίσως είναι περισσότερα από αυτά που αναγνωρίζουμε (και που μου αρέσει να ανακαλύπτω ή να εφευρίσκω).

Εν τάχει, η θέα συνάπτει ιερογαμία με θνητό (πρακτική και των μυστηριακών τελερών τυχαίο; Δεν νομίζω).

Ο θνητός για να προσεγγίσει το θείο προσπαθεί να γνωρίσει τις δυνάμεις της φύσεως, τις φυσικές δυνάμεις οι οποίες καθορίζουν και ελέγχουν την ζωή του. Οταν πια συν τω χρόνω το καταφέρνει είναι πια ο πατέρας ενός ημίθεου, κάτι μεταξύ ζωώδους φύσεως και θεού, του Αχιλλέα.

Η Θέτιδα για να κάνει αθάνατο το βρέφος βάφτιζει τον Αχιλλέα κρυφά κάθε βράδυ είτε μέσα στης Στύγας το νερό, είτε σύμφωνα με άλλη εκδοχή τον περνά πάνω απο φωτιά. Ο Πηλέας ενα βράδυ παραμόνεψε και είδε την Θέτιδα με το βρέφος και φοβήθηκε για την ζωή του γιου τους. Έτσι άρπαξε τον μικρό Αχιλλέα απο τα χέρια της Θέτιδος εμποδίζοντας την ολοκλήρωση της Αθανασίας του Αχιλλέα.

Η θνητή φύση φοβάται να αντικρύσει την θεϊκή της φύση. Αυτή είναι μια διαδικασία που περνά μέσα από φόβους, πάθη και δοκιμασίες. Η θέωση κερδίζεται δεν προσφέρεται.

Ο άνθρωπος σταδιακά κοίτα στον Ουρανό, ο υιός της Θεάς γίνεται ισχυρότερος των θεών, δαμάζει την φύση, οι παλιοί Θεοί πεθαίνουν, καθώς ο άνθρωπος αλλάζει. Ο άνθρωπος πλέον είναι ο μέγας μεγαποιητής της φύσεως και του φυσικού περιβάλλοντος. Οι Θεοί του είναι καταδικασμένοι να αλλάζουν σύμφωνα με τις ανάγκες του πολιτισμού του.

Η προφητεία βγήκε αληθινή...

Παλαιότερο σχετικό ευθυμογράφημα μου:

https://xletsos-basilhs.blogspot.com/.../blog-post_26...

Ρετσίνα, όταν το πεύκο, το ιερό δέντρο του Διονύσου, χάρισε την ρητίνη του στο κρασί.

 

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του πρωτόγεννή τομέα της χώρας μας είναι η ξεχωριστή ταυτότητα των προϊόντων της. Τα Ελληνικά προϊόντα διαθέτουν μια σειρά από συγκριτικά πλεονεκτήματα, που μπορούν να τα μετατρέψουν σε σταθερούς πρωταγωνιστές του Ελληνικού τουριστικού προϊόντος.

Ένα από αυτά τα ξεχωριστά προϊόντα της Ελλάδος είναι η ρετσίνα. Έως την δεκαετία του 70 η ρετσίνα ήταν το πιο γνωστό κρασί της Ελλάδος, και όχι άδικα, καθώς η ρετσίνα έχει μια αδιάλειπτη ιστορία 4.000 χρόνων στον Ελληνικό χώρο.

Στην αρχαία Ελλάδα, όταν η οινοποίηση και η φύλαξη του κρασιού γίνονταν μέσα σε μεγάλα πήλινα δοχεία, τους αμφορείς, Το οξυγόνο περνούσε εύκολα µέσα από την πορώδη επιφάνεια µε αποτέλεσμα να προκαλείται οξείδωση. Για να προστατευτεί το κρασί, µία από τις λύσεις ήταν η επικάλυψη του στομίου αλλά και του εσωτερικού του δοχείου µε ρετσίνι από τα πεύκα που γειτνίαζαν µε τους αμπελώνες.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, οι Μινωίτες γνώριζαν τον ρητινίτη πριν 4 χιλιετίες. Τον χρησιμοποιούσαν μάλιστα και στην κουζίνα τους.

Στο «Περί Οσµών», ο φιλόσοφος Θεόφραστος εκφράζει την «αδυναμία» του στη ρετσίνα αναφέροντας πόσο ταιριαστό είναι το πάντρεμα των δύο αγροτικών προϊόντων, της ρητίνης και του σταφυλιού, τονίζοντας, µάλιστα, ότι η καλύτερη ρητίνη προέρχεται από το πεύκο Pinus Halepensis (Πεύκη η Χαλέπιος), ενώ ο Πλίνιος περιγράφει αναλυτικά τον τρόπο µε τον οποίο παρασκευάζεται ένας ρητινίτης οίνος.

Ο Διοσκουρίδης στο «Περί ύλης ιατρικής» αναφέρει: «ο δε ρητινίτης κατά τα έθνη σκευάζεται ποικίλως», ενώ ο Κάτων στο «De agricultura», δίνει οδηγίες σε όσους θέλουν να παρασκευάσουν ρητινίτη.

Συνεχίζοντας λοιπόν την αρχαία Ελληνική παράδοσης του νέκταρ  του Θεού Διονύσου, το ρετσίνι ή δάκρυ του πεύκου χρησιμοποιείται αδιάλειπτα για την συντήρηση του οίνου στην Ελλάδα. Αυτή είναι και η διαφορά της ρετσίνας από τα υπόλοιπα κρασιά, στην προσθήκη  δηλ. φυσικής ρητίνης πεύκου κατά τη διάρκεια της ζύμωσης του μούστου.

Μετά το τέλος της ζύμωσης, το ρετσίνι αφαιρείται. Αυτή η σύντομη και σε ελεγχόμενες συνθήκες επαφή του μούστου με  το ρετσίνι δίνει στο κρασί το χαρακτηριστικό άρωμα του πεύκου. Το ρετσίνι προέρχεται από το κοινό πεύκο που επιστημονικά ονομάζεται Χαλέπιος Πεύκη (Pinus halepensis). Η μεσόγειος στο ποτήρι σας.

Έως την δεκαετία του 1970 η ρετσίνα μαζί με το συρτάκι, τον Ζορμπά, , ν μουσακά, την φέτα, το τζατζίκι το σουβλάκι, και το σπάσιμο των πιάτων ήταν ένα από τα βασικά στοιχεία που συνέθεταν το Ελληνικό τουριστικό προϊόν. Το να ζητήσεις τότε ένα κρασί «αρετσίνωτο»,  ήταν παράδοξο.

Από την δεκαετία του 1970, ο  κανόνας αυτός αντιστρέφεται. Εκτός του κορεσμού της χύμας ρετσίνας,  σημαντικό ρόλο διαδραματίζει ο τουρισμός, και η άνοδος του βιοτικού επιπέδου, καθώς  οι Έλληνες, αρχίζουν να γνωρίζουν και αυτοί κρασιά πιο λεπτά, αρωματικά και ποιοτικά. Ειδικά μετά την δεκαετία του 1980, όπως γνωρίζουμε, οτιδήποτε σχετίζεται με την τοπική παραγωγή υποβαθμίζεται σταδιακά, και υπάρχει μία φρενήρης εισαγωγή προϊόντων και αγαθών.

Η απόρριψη της ρετσίνας οφείλεται ταυτόχρονα και στους oινοποιούς οι οποίοι συνέθεσαν συν τω χρόνο,  τη νέα γενιά του Ελληνικού εμφιαλωμένου κρασιού, το οποίο είναι κοινώς παραδεκτό πως έχει βελτιωθεί σημαντικά και ταχύτατα τα τελευταία χρόνια (Ο οινοτουρισμός/γευσιγνωσία γνωρίζουν τεράστια αύξηση).

 Ο παραγκωνισμός της ρετσίνας, ήταν  τόσο απόλυτος και καθολικός, που όταν το 2011 άρχισε να σχεδιάζεται η επίσημη πύλη www.newwinesofgreece.com, δεν είχε προβλεφθεί πουθενά χώρος για αυτήν και δημιουργήθηκε άρον-άρον μία ξεχωριστή κατηγορία «παραδοσιακών οίνων» καθώς ήταν αδιανόητο να συμπεριληφθεί με τα άλλα κρασιά [1].

Κατ΄ αυτόν τον τρόπο πλέον, είναι παράδοξο να ζητήσει κάποιος ή ακόμα και να βρει ρετσίνα σήμερα σε ένα εστιατόριο. Και όμως ένα από τα  πιο σημαντικά χαρακτηριστικό της ρετσίνας είναι η δυνατότητά της να στέκεται στο τραπέζι απέναντι σε ιδιαιτέρως γευστικά φαγητά, και τους Ελληνικούς μεζέδες. Λίγα κρασιά μπορούν να εκφράσουν τον ιδιαίτερο Ελληνικό χαρακτήρα με τον τρόπο και την αυθεντικότητα που το κάνει η Ρετσίνα.

Και ως γνωστόν είναι πολύ σημαντικό μπορούμε να ταυτίσουμε ένα ή μία χώρα με ένα προϊόν. Να έχουμε την υπεραξία της περιοχής όπου παράγεται το προϊόν, και αυτή η υπεραξία να συνοδεύει και να μεγαλώνει την αξία του προϊόντος. Η ονομασία προέλευσης και η σύνδεση του προϊόντος με μια συγκεκριμένη περιοχή μπορούν να αποτελέσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων τροφίμων των περιοχών παραγωγής, στον ανταγωνισμό τους με τις μεγάλες πολυεθνικές στην εθνική και διεθνή αγορά.

Και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα προϊόντος ΠΟΠ/ΠΓΕ (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης/ Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης), το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί, είναι ο οίνος και δη η ρετσίνα. Μελέτες έχουν δείξει τη σημασία της αναγνώρισης του εμπορικού σήματος που συνδέεται με μια περιοχή ή χώρα ως βασικού εργαλείου μάρκετινγκ για τους οίνους, στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής αγοράς. Τα προϊόντα ΠΟΠ/ΠΓΕ ενισχύουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, καθώς αναδεικνύουν ζητήματα ποιότητας, ασφάλειας, τοπικότητας και αυθεντικότητας.

Η ρετσίνα εντασσόμενη στην Μεσογειακή διατροφή και στα προϊόντα Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης ως διαφοροποιούμενο προϊόν σε σχέση με αντίστοιχα προϊόντα, μπορεί να ενισχύσει την αξία της Ελληνικής γαστρονομίας. Από την άλλη τα πολύ καλά Ελληνικά κρασιά ετικέτας παρά την εξαιρετική τους βελτίωση είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανταγωνιστούν ετικέτες του εξωτερικού καταξιωμένες στον διεθνή χώρο (Γαλλίας, Ιταλίας, Ισπανίας,Καλιφόρνιας κ.λ.π).  

Η γαστρονομία ως τουριστικό προϊόν διευρύνεται και πέρα από το συνδυασμό καλού φαγητού με καλό κρασί ή άλλα ποτά, περιλαμβάνοντας τη συμμετοχή σε μαθήματα μαγειρικής, την αγορά χαρακτηριστικών τοπικών προϊόντων γαστρονομίας, την επίσκεψη σε τοπικές αγορές τροφίμων, την επίσκεψη σε χώρους παραγωγής τροφίμων ή ποτών (π.χ. σε οινοποιεία ή τυροκομεία), τη συμμετοχή σε γαστρονομικές γιορτές και φεστιβάλ, την πραγματοποίηση περιηγήσεων κ.ο.κ

Η ρετσίνα θα μπορούσε αναμφισβήτητα να αποτελέσει μία προστιθέμενη αξία σε αύτη την προσπάθεια ως ένα μοναδικό προϊόν , και θα πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι παραγωγοί και φορείς, να  βελτιώσουν την  προβολή του γαστρονομικού πλούτου της Ελλάδας, καθώς παρατηρείται πως στις  τουριστικές περιοχές υπάρχει έλλειμμα ποιότητας και εντοπιότητας στην κουζίνα τόσο των εστιατορίων, όσο και των καταλυμάτων. Είναι λυπηρό το φαινόμενο οι εμπλεκόμενοι με την γαστρονομία και τον τουρισμό να μην έχουν αναπτύξει τουριστική συνείδηση, λειτουργώντας παράλληλα ως πρεσβευτές της τοπικής  και Εθνικής γαστρονομίας.

Κατά τον Κωνσταντίνο Λαζαράκη, κάτοχο του επίζηλου τίτλου «Master of Wine» (MW), που κατέχουν σήμερα μόλις 380 άνθρωποι παγκοσμίως, αν τη ρετσίνα την είχαν οι «μάστορες» του branding, οι Ιταλοί, θα πωλείτο προς 100 ευρώ το μπουκάλι η μέτριας ποιότητας, ενώ θα είχε ήδη «μπει» στα ακριβά εστιατόρια της Νέας Υόρκης, όπου τα αρωματισμένα κρασιά -μια κατηγορία στην οποία ανήκει και η ρετσίνα- είναι τους τελευταίους μήνες η νέα τάση [2] 

Παραπομπές:

[1] Η ρετσίνα, γιατί υπάρχει; - Το Βήμα της Αιγιαλείας, του Νίκου Στεργίδη]

2] «Μια ρετσίνα... πολλές ιστορίες γεύσης, αρωμάτων, απόλαυσης και ποιότητας»,  https://www.amna.gr/]