Κρίση, Τεχνικές προπαγάνδας και χειραγώγησης...

«Γεννηθήκαμε σε μια εποχή, που όλα τελειώνουν..»

εφηβικό σύνθημα
.

Όπως  αποδυκνείεται είναι πλέον προφανές πως στην παρούσα χρονική περίοδο, οι ανθρώπινες κοινωνίες βρίσκονται αντιμέτωπες με μία σειρά από κρίσεις. Οι κρίσεις αυτές εκδηλώνονται ποικιλοτρόπως, εφόσον διαπιστώνονται τραγικές αντιφάσεις τόσο στο υπάρχον σύστημα διαχείρισης του πλανήτη, όσο και του τρόπου δόμησης και διαχείρισης των ανθρώπινων κοινωνιών.

Σε κάθε περίπτωση βέβαια κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την τεχνολογική πρόοδο που έχει επιτευχθεί, καθώς αυτή την στιγμή η ανθρωπότητα διαχειρίζεται το μεγαλύτερο γνωσιολογικό και τεχνολογικό κεφάλαιο στην ιστορία της.  Σίγουρα όμως μπορεί να αμφισβητηθεί η «ευημερία» της ανθρωπότητας, καθώς τα 2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού εξακολουθούν να μαστίζονται από τις αρρώστιες και τον υποσιτισμό (Εάν ο τρίτος κόσμος αποκτούσε το δικά μας βιοτικό επίπεδο η ζωή στον πλανήτη θα λάμβανε τέλος). 

 .

Αλλά και στις ανεπτυγμένες χώρες, ενώ το βιοτικό επίπεδο έχει βελτιωθεί εξαιρετικά, ο πληθυσμός μαστίζεται από τις «νέες ασθένειες», όπως η παχυσαρκία, το άγχος, και η κατάθλιψη. Όπως μάλιστα προβλέπεται στα αμέσως επόμενα χρόνια, η κατάθλιψη θα υπερκεράσει όλες τις ασθένειες στον αναπτυγμένο κόσμο.  Όλα αυτά συμβαίνουν στο κατώφλι της 3ης χιλιετίας, την στιγμή που η τεχνολογία αναπτύσσεται ραγδαία, η πληροφορική, η νανοτεχνολογία, και η μοριακή βιολογία έχουν μπει στην ζωή μας. Την στιγμή πού πολιτικά συστήματα και αξίες έχουν καταρρεύσει, η τρομοκρατία και η νέα τάξη πραγμάτων βρίσκονται στην καθημερινή ατζέντα, καθορίζοντας τον τρόπο ζωής μας...

 .
Τα μαζικά μέσα ενημέρωσης και το διαδύκτιο έχουν ανοίξει νέους δρόμους στην πληροφόρηση, ταυτόχρονα όμως ο καταιγισμός των πληροφοριών αναιρεί την πραγματική αντίληψη των γεγονότων, έτσι ώστε ο άνθρωπος, αποπροσανατολίζεται χάνοντας την αίσθηση του χρόνου και του τόπου. Ο χρόνος ο οποίος είναι όλο και πιο συχνά ο μεγάλος απών, εφόσον διατίθεται σχεδόν αποκλειστικά στην εργασία. Δεν υπάρχει πια χρόνος για την οικογένεια, την διασκέδαση, την προσωπική πνευματική ανάπτυξη. Τα πάντα κινούνται σε ρυθμούς fast food, στερούμενων ουσίας, και κάλυψη επιφανειακών και πρόσκαιρων αναγκών.

Αναγκών οι οποίες σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, δημιουργούνται βάση προτύπων συμπεριφοράς και κατανάλωσης , τα οποία είναι ίδια για όλους του ανθρώπους, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ο κακώς εννοούμενος ευημερισμός, έλαβε τον χαρακτήρα του μιμητισμού, και της ισοπέδωσης των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και αναγκών του κάθε ατόμου.  Δίχως να γνωρίζουμε ποιοι πραγματικά είμαστε και τι αναζητούμε στο μαγικό ταξίδι της ζωής, αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας, όχι βάση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών μας, που βασίζονται στα γονίδια μας και σε επίκτητες συνιστώσες που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας, οικογένεια, εκπαίδευση, έθνος, αλλά στην αυτοπραγμάτωση που αυτοεπιβεβαίωνεται ως κατανάλωση, και την προβολή παγκοσμιοποιημένων προτύπων υποκουλτούρας που αφορούν τον σύγχρονο τρόπο ζωής της μόδας και του θεάματος.

Και στο παρελθόν ενεργούσαν ταυτόχρονα στις κοινωνίες, διάφορες παραδόσεις και πολιτιστικά πρότυπα, διαμορφώνοντας κάποια στιγμή ένα κυρίαρχο πολιτισμικό πρότυπο. Για πρώτη φορά όμως έχει επικρατήσει ένας μηδενιστικός τύπος παγκοσμιοποιημένου πολίτη, όπου η κατανάλωση γίνεται αξία, και οι αξίες γίνονται καταναλωτικά αγαθά. Ακολουθούμε πολιτισμικά εδραιωμένους τύπους ταυτότητας και κουλτούρας, που μας οδηγούν σε μηχανικές συμπεριφορές κατανάλωσης. (1)

Το σύνθημα που χαρακτηρίζει έναν τέτοιο τρόπο ζωής είναι το: «Δούλεψε, αγόρασε, κατανάλωσε, πέθανε....». Βάση της ανθρωποκεντρικής δόμησης των ανθρώπινων κοινωνιών, ο φυσικός κόσμος στερείται νοήματος, ο παθητικός καταναλωτισμός, οι υλικές απολαύσεις και η εξουσία είναι το μόνο επιθυμητό. Σε ένα τέτοιο σύστημα το φυσικό περιβάλλον υποτάσσεται στις ανθρώπινες επιθυμίες και ανάγκες, εφόσον του αναγνωρίζεται μόνο η χρηστική του ιδιότητα..

Ακριβώς εξαιτίας αυτής του γεγονότος, αλλά και της δημογραφικής έκρηξης, της υπερκατανάλωσης, και της ανορθολογικής εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων του πλανήτη, καταστράφηκε η φυσική πλανητική ισορροπία, αναδεικνύοντας ίσως ως το μείζον πρόβλημα της ανθρωπότητας, την περιβαλλοντική κρίση και την κλιματική αλλαγή. Το σύνθημα που αποτυπώνει εξαιρετικά την περιβαντολογική αυτή απαξίωση, βρίσκεται γραμμένο σε ένα τοίχο στον Πειραιά: «Κάψτε τα δέντρα, φυτέψτε τσιμέντο...». 

Το παράδοξο είναι πως ενώ η βιόσφαιρα καταρρέει, κάτω από το βάρος της τεχνόσφαιρας, η ανθρωπότητα αντί να αναπτύξει την πράσινη ενέργεια, και να αναπτύξει οικολογικούς τρόπους διαχείρισης του περιβάλλοντος, αποκομμένοι προ καιρού από την φύση, αντικαταστήσαμε το φυσικό περιβάλλον με τεχνητό, εγκαταλείποντας σταδιακά την φυσική βιόσφαιρα, για χάρη της τεχνόσφαιρας.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο , δια μέσου της τεχνολογίας έχουμε φτιάξει ένα κόσμο τεχνητό, απόλυτα ελεγχόμενο, αφήνοντας στο περιθώριο κάθε μεταφυσική ερμηνεία του κόσμου, καθώς το μόνο αποδεκτό ως αληθές είναι το επιστημονικά και πειραματικά επαληθεύσιμο. (2)

Πρόσφατα όμως όπως και αλλού έχω αναφέρει, τα πειράματα της κβαντικής φυσικής ανέτρεψαν αυτή την θεώρηση, αποδεικνύοντας πως στον μικρόκοσμο της ύλης, δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για καθορισμένες οντότητες των υποσωματιδίων με συγκεκριμένες ιδιότητες, όπως ταχύτητα και θέση, αλλά για ένα δυναμικό σύνολο από δυνατότητες, καθώς η φύση τους δεν είναι δεδομένη, αλλά μεταβάλλεται από την αλληλεπίδραση του παρατηρητή και του φαινομένου που παρατηρεί.  Το παραδοξότερο όλων είναι πως το φαινόμενο που ονομάζουμε «σωματίδιο» μετατρέπεται σε κύμα όταν δεν το παρατηρούμε.

Παρόλα αυτά η πρόοδος της τεχνολογίας αναγνωρίζεται έως σήμερα, ως το ανώτατο γνωσιολογικό και ηθικό κριτήριο, υποκαθιστώντας την φιλοσοφία και την θρησκεία, κυριαρχώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ένας «τεχνολογικός μεσσιανισμός», που υποστηρίζει πως η επιστήμη θα μας λύσει όλα τα προβλήματα. Ο άνθρωπος και τα επιτεύγματα του σε ρόλο Θεού. Ο άνθρωπος όμως αδυνατεί να επωμιστεί τα απρόσωπα τεχνολογικά και θεσμικά συστήματα που έχει δημιουργήσει.

Η αναγκαιότητα εξεύρεσης λύσεων κατ’ αυτόν τον τρόπο, για το παρόν και το μέλλον είναι προφανής, καθώς είμαστε αντιμέτωποι με ένα αδιέξοδο, όχι μόνο περιβαλλοντικό και πλανητικό, αλλά και «εσωτερικό», που έχει να κάνει με την ίδια μας την υπόσταση. Και αυτό διότι όπως χαρακτηριστικά είπε ο Γκαίτε:

«Ως ανθρώπινα όντα, η μεγαλοσύνη μας δεν έγκειται τόσο στην ικανότητα μας να αλλάξουμε τον κόσμο, όσο να αλλάξουμε τον εαυτό μας…», σε διαφορετική περίπτωση  καταλήγει υποχείριο των παθών του, εφόσον δεν είναι πλέον ικανός να ξεχωρίσει την επιθυμία από το συναίσθημα, και το συναίσθημα από την σκέψη.

Το πραγματικό πρόβλημα των φιλελεύθερων καπιταλιστικών κοινωνιών βρίσκεται στον κυρίαρχο μηδενισμό που έχει επικρατήσει, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο στοχαστής και συγγραφέας Θεόδωρος Ζιάκας. Παντού κυριαρχεί μια καταναλωτική νιρβάνα. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ο φυσικός κόσμος για τους πολλούς δεν έχει νόημα, η βιολογική εξέλιξη είναι συσσώρευση τυχαίων μεταλλάξεων, η ιστορία δεν έχει ειρμό, ο άνθρωπος είναι μόνος στο σύμπαν. Σημασία έχει μόνο το παρόν του.

Στη θέση της άλλοτε πανίσχυρης «προμηθεϊκής» βούλησης για τη δύναμη, που χαρακτήριζε τον άνθρωπο στην ανοδική πλευρά της εξελικτικής του καμπύλης, έχει μείνει μία αγχώδης εσωτερική αναζήτηση νέων, όλο και πιο ηδονικών μορφών αυτοανάλωσης της επιθυμίας. Είναι ένας «ηδονιστικός αυτομηδενισμός». Στο ένα άκρο του πρόκειται για ένα είδος λαιμαργίας, μια ακόρεστη ζήτηση για περισσότερα, όλο και περισσότερα. 

Στο άλλο άκρο είναι ένα κράμα εγκατάλειψης, παραίτησης, δειλίας μπροστά στη δυστυχία και τον θάνατο». Ο μηδενισμός μεταβάλλεται έτσι σε πανδημική ψυχοπαθολογία στον σύγχρονο κόσμο. Είναι ασθένεια κοινωνική. Ασθένεια του πολιτισμού, η οποία δεν επιδέχεται θεσμική αντιμετώπιση. Η θεραπεία της εξαρτάται πλέον από την αλλαγή των θεσμών αλλά από την αλλαγή των ψυχών: από μία μεταφυσική επανάσταση/μεταστροφή. (3)

Υφίσταται συνεπώς μία αντίφαση ως προς την ελευθερία της βούλησης
που έχουν κατακτήσει οι αναπτυγμένες κοινωνίες.(Eκτός από τις ατομικές ελευθερίες που καταστρατηγούνται υπό τον φόβο της τρομοκρατίας).
Και αυτό διότι η ελευθερία της βούλησης έχει ταυτοποιηθεί με την δυνατότητα ικανοποίησης πλασματικών αναγκών, οι οποίες ενισχύονται από το σύστημα, το οποίο προάγει τα καταναλωτικά πρότυπα, γεγονός που ενισχύεται από την απουσία της εσωτερικής ελευθερίας.

Και αυτό διότι η εξωτερική ελευθερία εξαρτάται από την εσωτερική ελευθερία, την πνευματική ελευθερία, μέτρο της οποίας είναι η ικανότητα μας να αποφασίζουμε και να πράττουμε ανεπηρέαστοι από τα πάθη μας.
Βυθισμένοι στην καταναλωτική μας Νιρβάνα, μπορεί να βγαίνουμε στους δρόμους για την χαμένη μας ευμάρεια, αλλά κανείς δεν διαμαρτύρεται για την χαμένη του πνευματικότητα, την πρωτοφανή ηθική και πνευματική κρίση που περνάμε.

Η προ μνημονίου (ετεροχρονισμένη αλλαγή)  Ελληνική κοινωνία (12η σε κατά κεφαλή κατανάλωση στον κόσμο), συμμετέχει δυναμικά στην καταναλωτική λαίλαπα του παγκοσμίου συστήματος. Κάτι που δεν συνάδει με την ειδοποιό διαφορά κατά την αρχαιότητα, του Έλληνα από τον Βάρβαρο, που ήταν η εκπαίδευση στην εγκράτεια. Όσο πιο άναρχος είναι κανείς εσωτερικά τόσο πιο δούλος είναι εξωτερικά αναφέρει ο Μάξιμος ο Ομολογητής, και χρειάζεται αφέντη για να επιβιώσει... (4)

Ένας άνθρωπος μη συνειδητοποιημένος και άναρχος συναισθηματικά χειραγωγείται εύκολα. Το γεγονός αυτό το αντιλήφθηκε ο πατέρας της διαφήμισης Edward Louis Bernays (1891 -1995), ανιψιός του Sigmund Freud, για να πετύχει τον στόχο του να γίνει πλούσιος και ισχυρός δηλαδή. Αυτό που επιδίωξε ήταν να γίνουν «οι άνθρωποι κινούμενες μηχανές ευτυχίας», δια μέσου της κατανάλωσης..

Έως τότε οι εργατικές τάξεις αγόραζαν τα αγαθά τα οποία είχαν ανάγκη. Για την βιομηχανική εποχή όμως αυτό δεν ήταν αρκετό. Η μαζική παραγωγή αγαθών δεν μπορούσε να στηρίζεται σε απλές ανάγκες, χρειαζόταν νέες, πλασματικές! Κατ’ αυτόν τον τρόπο με την εισαγωγή των ιδεών του Bernays οι μάζες, άρχισαν να αγοράζουν προϊόντα όχι επειδή τα είχαν ανάγκη, αλλά επειδή θα ένοιωθαν καλύτερα εάν τα είχαν. Η κατανάλωση αναγνωριζόταν πλέον ως αυτοσκοπός, αγοράζεις για να επιδικνίεσαι, και για να εκφράζεις τον εσωτερικό σου κόσμο. «Το εκάστοτε προϊόν δεν είναι κάτι που απλά το θέλεις. Είναι κάτι που αν το αποκτήσεις θα αισθανθείς καλύτερα!».

Οι άνθρωποι ήθελαν πια να αποκτήσουν έναν «άλλο εαυτό», και αυτή ακριβώς την εικόνα άρχισε να τους πουλάει η διαφήμιση. Ο Bernays το πέτυχε αυτό, αξιοποιώντας τις αντιλήψεις του Θείου του Freud, πως ο άνθρωπος ελέγχεται κυρίως από τις ασυνείδητες επιθυμίες του. Εφαρμόζοντας τις απόψεις αυτές στο πεδίο της πώλησης, συμπέρανε πως αυτές οι επιθυμίες μπορούν να τεθούν υπό έλεγχο και σε μαζική κλίμακα, με στόχο την αύξηση των πωλήσεων συνεπώς και των κερδών. Δεν θα ήταν πια ανάγκη να αγοράζουν οι άνθρωποι μόνο αυτό που πραγματικά χρειάζονται, αντίθετα θα μπορούσαν να πειστούν πως χρειάζονται το οποιοδήποτε προϊόν -ή ιδέα-, αρκεί να μπορέσει κάποιος να το παρουσιάσει, κατά τέτοιο τρόπο που να αγγίζονται οι βαθύτερες επιθυμίες του. Το προϊόν θα μπορούσε τότε να συνδεθεί με την ψευδαίσθηση της ασφάλειας και της σιγουριάς.

Ο Edward υποστήριζε ότι το μέλλον του Μάρκετινγκ, της διαφήμισης και της πολιτικής ήταν στο να βρουν τους τρόπους να απευθυνθούν στη συναισθηματική πλευρά των ανθρώπων μέσω της χρήσης συμβόλων, με σκοπό να καταφέρει να τους επιβάλει την επιθυμητή αντίδραση άμεσα και γρήγορα. Ακολουθώντας αυτή την αντίληψη, το αποτέλεσμα ήταν η άνοδος μίας νέας μορφής πολιτικής που στηρίχθηκε και οργανώθηκε γύρω από την έννοια του καταναλωτισμού.

Οι τεχνικές της διαφήμισης του Bernays, αποσκοπούσαν στο να κρατούν μονίμως τους καταναλωτές σε μια μαζική καταναλωτική αυταρέσκεια. Η θριαμβευτική επιτυχία του Bernays ήρθε όταν εταιρίες τσιγάρων του ζήτησαν να διερευνήσει τρόπους για να αυξήσουν την πελατεία τους.
Την εποχή εκείνη οι γυναίκες δεν κάπνιζαν –τουλάχιστον δημόσια-, γεγονός που περιόριζε τους πιθανούς αγοραστές. Ο Bernays συνέδεσε το κάπνισμα των γυναικών με την χειραφέτηση τους.

Έτσι οργανώθηκε η ανάλογη διαφημιστική καμπάνια, με μηνύματα που συνέδεαν έντεχνος το κάπνισμα με την ανεξαρτησία των γυναικών. Με συνεργασία φεμινιστριών, διοργανώθηκε παρέλαση όπου έγινε η πρώτη δημόσια εμφάνιση γυναικών που κάπνιζαν αυτό που οι ίδιες ονόμαζαν «δάδες της ελευθερίας». Έκτοτε όλες οι γυναίκες του πλανήτη απέκτησαν το δικαίωμα στην χειραφέτηση τους δια μέσου του καπνίσματος, εφόσον το κάπνισμα συνδέθηκε με την ελευθερία τους, και την αμφισβήτηση των προνομίων των ανδρών..

Αυτή ήταν ίσως η πρώτη φορά που η ανάγκη για χειραφέτηση χρησιμοποιούνταν τόσο ξεκάθαρα δια μέσω ευτελών μηχανισμών χειραγώγησης και μάλλον η πρώτη -αλλά όχι τελευταία- φορά που μια εξάρτηση διαφημιζόταν ως μοντέλο ελευθερίας. Ο δρόμος είχε πια ανοίξει, το ίδιο μοντέλο άρχισε να εφαρμόζεται σε εκατοντάδες άλλες περιπτώσεις, μια νέα επιστήμη γεννήθηκε, ώσπου αναπτύχθηκαν νέοι τρόποι «πώλησης» οποιοδήποτε προϊόντος, από τσιγάρα και αυτοκίνητα μέχρι τη δημόσια εικόνα προέδρων, ακόμη και τις ίδιες μας τις απόψεις ή την επιθυμία μας για πόλεμο ή ειρήνη.

Έκτοτε η νέα μέθοδος εξακολουθεί να διαμορφώνει καθημερινά τεχνητές «ανάγκες», να καθορίζει τα ρούχα που φοράμε, την τροφή που προτιμάμε, τα κόμματα που ψηφίζουμε, ακόμη και τις ερωτικές μας προτιμήσεις και πολλές από τις βαθύτερες πεποιθήσεις που νομίζουμε αφελώς για ολότελα δικές μας. (5)

Έρευνα αγοράς, target groups, όλες οι πρωτότυπες συλλήψεις του Bernays κυριαρχούν έκτοτε στις τεχνικές της εξουσίας. Στα κείμενα του ο Bernays εξηγούσε ακριβώς με ποιο τρόπο οι κυβερνήσεις και οι διαφημιστές «μπορούν να βάζουν σε πειθαρχία τον νου, έτσι ακριβώς όπως οι στρατιωτικοί πειθαρχούν το σώμα», καθώς ο άνθρωπος αποτελεί σύμφωνα με τις απόψεις του «ένα αγελαίο ζώο, για το οποίο η φυσική μοναξιά είναι πραγματικός τρόμος», έτσι ώστε ο διαρκής συσχετισμός του με κάποιο κοπάδι να του δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας.

«Στον άνθρωπο, ο φόβος της μοναξιάς δημιουργεί την ανάγκη να έχει ίδιες απόψεις με την υπόλοιπη αγέλη». Αυτή η πειθαρχία μπορεί να επιβληθεί «χάρη στην έμφυτη ελαστικότητα της ανθρώπινης φύσης». Η ανθρώπινη συμπεριφορά βρίσκει εφαρμογή στον τρόπο διακυβέρνησης και χειραγώγησης της μάζας, καθώς η οργάνωση της δημοκρατίας είναι τέτοια, «ώστε τα μυαλά των πολιτών μπαίνουν σε καλούπια», ενώ «οι ιδέες τους τούς έχουν υποβληθεί από ανθρώπους τους οποίους ούτε που έχουν ακουστά».

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στο βιβλίο του Προπαγάνδα 1928: 

«Ο έξυπνος και συνειδητός χειρισμός της οργανωμένης συνήθειας και γνώμης των μαζών είναι ένα σημαντικό στοιχείο μιας δημοκρατικής κοινωνίας. Αυτός που είναι σε θέση να καθοδηγεί αυτό τον αθέατο μηχανισμό της κοινωνίας συνιστά μια αόρατη κυβέρνηση, που αποτελεί την πραγματική δύναμη που κυβερνά ολόκληρη τη χώρα.., και αλλού, ..η καλή διακυβέρνηση μπορεί να πουληθεί προς μια κοινωνία, ακριβώς όπως και κάθε άλλο αγαθό. Εφόσον γνωρίζουμε τους μηχανισμούς και τα κίνητρα του κοινού γιατί να μην μπορούμε να το ελέγχουμε και να το κατευθύνουμε όπου εμείς θέλουμε και μάλιστα χωρίς να το αντιληφθεί; Οι πρόσφατες εφαρμογές της προπαγάνδας έδειξαν ότι αυτό μπορεί να συμβεί ως ένα σημείο και εντός κάποιων ορίων…».

Τις τεχνικές του Bernays, μελέτησε και χρησιμοποίησε ο Gebels για την προπαγάνδα του Ναζιστικού κόμματος της Γερμανίας. Ο ίδιος ο Bernays υπήρξε σύμβουλος των τεσσάρων Αμερικανών προέδρων, ενώ στους πελάτες του συμπεριλαμβάνονται μεγάλες εταιρίες και κυβερνήσεις ξένων χωρών, αλλά και διασημότητες της εποχής του. Έκτοτε οι τεχνικές διαφήμισης έχουν όπως είναι φυσικό εξελιχθεί, διευρύνοντας το οπλοστάσιο τους, εκμεταλλευόμενες στο έπακρο την δύναμη των Μ.Μ.Ε, διαμορφώνοντας κατ΄αυτόν τον τρόπους και στάσεις ζωής, ενώ πίσω από τα προϊόντα που πλασάρουν, - τα περισσότερα με σύντομη ημερομηνία λήξης, ακριβώς για να αυξάνονται συνεχώς οι πωλήσεις - , υπάρχει ένας τεράστιος χορός δισεκατομμυρίων... (Δείτε εδώ το σχετικό ντοκυμαντέρ του B.B.C)

Η δόμηση του συστήματος όπως το περιγράψαμε παραπάνω έχει οδηγήσει το ίδιο το σύστημα που το έθρεψε, σε τραγικές αντιφάσεις εξαιτίας τόσο της ανορθολογικής ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας, και της περιβαλλοντολογικής καταστροφής, όσο και του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον ίδιο μας τον εαυτό, και ιεραρχούμε τις ανάγκες μας.

Είναι προφανές ότι πολιτισμικά δεν μπορούν να γίνουν άμεσες αλλαγές όσο και αν είναι προφανής η αναγκαιότητα μιας τέτοιας αλλαγής, καθώς σε μία τέτοια διαδικασία θα υπάρξουν μεγάλα διαρθρωτικά προβλήματα. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως η βιωσιμότητα του κόσμου έχει ένα ιστορικό τίμημα: την αναδημιουργία.

Πέρα από τις οικονομικές και διαρθρωτικές αλλαγές, θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τόσο την σχέση με τον εαυτό μας, όσο και με το περιβάλλον μας, να μάθουμε να αξιολογούμε τις πραγματικές μας ανάγκες, αντιδρώντας στην χειραγώγηση, καλλιεργώντας την επίγνωση- αυτοπραγμάτωση, απελευθερώνοντας την εξάρτηση της ευτυχίας μας από την καταναλωτική φρενίτιδα, και τέλος να αναπτύξουμε μια διαφορετική και βιώσιμη πολιτισμική ταυτότητα.

Ως καταναλωτές εάν καταφέρουμε να συνειδητοποιήσουμε την δύναμη που έχουν οι ατομικές μας επιλογές θα μπορούσαμε ενδεχομένως να αλλάξουμε πολλά στην καθημερινή μας πραγματικότητα. Το ζήτημα δεν είναι ότι ζούμε σε πονηρούς και επικίνδυνους καιρούς. Εμείς με τις δράσεις μας δημιουργούμε τις συνθήκες της ζωής μας.

Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της μεταβατική εποχή που διανύουμε είναι η αναμονή. Η αναμονή του «νέου» που θα προκύψει από τα σαθρά ερείπια του χθες, το οποίο σταδιακά και με οδύνη αποσυντίθεται και εξαντλείται. Σε κάθε περίπτωση δεν υπάρχουν ανώδυνες και έτοιμες λύσεις, μόνο σωστές ή λανθασμένες επιλογές....

Παραπομπές:
1,2,3,4. «Ο σύγχρονος μηδενισμός», Θεόδωρος Ζίακας
5. Από τον Freud στην Προπαγάνδα, Γιώργος Νοτόπουλος.

Οι Αργοναύτες του Διαδικτύου

"Ως ανθρώπινα όντα, η μεγαλοσύνη μας δεν έγκειται τόσο στην ικανότητα μας να αλλάξουμε τον κόσμο, όσο στο να αλλάξουμε τον εαυτό μας…"

Η εξάπλωση της χρήσης του διαδικτύου τα τελευταία χρόνια προσφέρει στην ανθρωπότητα μία πρωτοφανή δυνατότητα επικοινωνίας, επηρεάζοντας όλο και περισσότερο την κοινωνική, οικονομική, πολιτική και πολιτιστική ζωή, σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Την συγκεκριμένη χρονική στιγμή οι πληροφορίες μεταδίδονται στιγμιαία από την διαδυκτική κοινωνία, σε όλα τα στα μήκη και στα πλάτη του πλανήτη, με κυρίαρχο προβληματισμό τις επιπτώσεις των πολυδιάστατων κρίσεων που ταλανίζουν την παγκόσμια κοινότητα. 

Είναι φανερό πως βιώνουμε μία μεταβατική εποχή της οποίας κύριο χαρακτηριστικό είναι, η αναμονή. Η αναμονή του «νέου» που θα προκύψει από τα σαθρά ερείπια του χθες, το οποίο σταδιακά και με οδύνη αποσυντίθεται και εξαντλείται. 

Η ταυτόχρονη και αμφίδρομη επικοινωνία, παρόλους τους κινδύνους της λανθασμένης χρήσης, της παραπληροφόρησης και των τεχνικών προπαγάνδας που έχουν αναπτυχθεί, μπορεί υπό προϋποθέσεις να προσφέρει γνώση, και κυρίως να παράξει μία νέα κοινωνία ιδεών που δεν γνωρίζει εθνικά σύνορα. 

Ιδέες και σκέψεις, που σταδιακά θα ισχυροποιηθούν για να δημιουργήσουν ιδεολογικά ρεύματα, που θα διαμορφώσουν τις συνθήκες εκείνες που ίσως γεννήσουν ένα πιο ελπιδοφόρο αύριο, ένα αύριο, που διαμορφώνεται με βάση το σήμερα και τις επιλογές μας.

Οι αλλαγές της νέας χιλιετίας, έχουν ήδη τεθεί σε κίνηση. Ίσως δεν το αντιλαμβανόμαστε αλλά εμείς συνειδητά ή ασυνείδητα είμαστε οι φορείς της αλλαγής..

Είναι λυπηρό να χρησιμοποιείται το διαδύκτιο ως εφαλτήριο απόψεων που προτρέπουν τους ανθρώπους να υποκύπτουν στα ζωώδη πάθη τους, οδηγώντας τους στην καταστροφή και όχι στην δημιουργία, απόψεων που θεωρούν την ανθρώπινη ζωή άνευ αξίας. 

Στον βωμό του κέρδους και της ικανοποίησης των πλασματικών αναγκών μας, δημιουργήσαμε μία κοινωνία ανισοτήτων, άνθρωποι περιθωριοποιούνται, αντιδρούν βίαια. 

Η βία φέρνει βία, και στον φόβο της βίας, είμαστε διατεθειμένοι να περιορίσουμε τις ελευθερίες μας, αρκεί να μην διαταραχτεί η πλασματική μας «Νιρβάνα». 

Στο άγχος μας να επιτύχουμε μια καλύτερη ποιότητα ζωής, καταφέραμε να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλά ξεχάσαμε τι σημαίνει η «ζω» και πόσο αξίζει η ζωή. Κλειστήκαμε στο χρυσό κλουβί των επιθυμιών μας, αδιαφορώντας για τον διπλανό μας. 

Μετατρέψαμε τον «κόσμο» σε μία χωματερή, και ταυτόχρονα ξεχάσαμε ποιοι είμαστε και τι πραγματικά θέλουμε από την ζωή. Τα καταφέραμε τόσο καλά, ώστε οικονομική και επαγγελματική επιτυχία, είναι αντιστρόφως ανάλογα με την έλλειψη χρόνου, το άγχος και όλα τα παρελκόμενα σύνδρομα του σύγχρονου τρόπου ζωής, κατάθλιψη, ψυχοφάρμακα, παχυσαρκία, αυπνία, κ.λ.π... 

Ως σύγχρονοι λωτοφάγοι, είμαστε συνένοχοι στον εφησυχασμό της κοινωνίας, που έχει χειραγωγηθεί στην βολή του άκρατου ατομισμού, του κακώς εννοούμενου ευημερισμού, της υπερ- κατανάλωσης, και της εικονικής πραγματικότητας.


Θα πρέπει να απορρίψουμε όλα αυτά που στερούν το σήμερα, και το αύριο της ανθρωπότητας. 

Εάν «απορρίψουμε», τις συνήθειες της καθημερινότητας, τις καταστάσεις εκείνες του πνεύματος, με τις οποίες έχουμε μάθει να δρούμε, και να αυτό-αξιολογούμε τα πραγματικά πολύτιμα πράγματα στην ζωή, όταν μάθουμε να «σκεφτόμαστε», τότε ίσως κάτι να αλλάξει. 

Η πληροφορία που μπορεί να μεταδοθεί από το διαδύκτιο, μπορεί να αποτελέσει την «πύλη» από όπου θα περάσει η ιδέα, μίας διαφορετικής θέασης των πραγμάτων, αλλά η εσωτερική συνειδησιακή μεταμόρφωση, θα επέλθει μόνο με την αλλαγή της θέλησης, που θα οδηγήσει σε δράσεις προς ένα καλύτερο αύριο. 

Ο εκάστοτε χρήστης πίσω από τα πλήκτρα, μπορεί να γίνει η «πύλη» αυτή, όπως είχε πει ο Γκάντι: «Γίνε εσύ η αλλαγή που θέλεις να δεις στον κόσμο γύρω σου». 


 

Η κρίση ταυτότητας του Έλληνα στον 21ο αιώνα

«Τα έθνη δεν αξίζουν μόνο με το να μένουν έθνη αν δεν είναι συνάμα και ζύμη για τη δημιουργία πολιτισμών και ξεχωριστών ανθρώπων».

Ίων Δραγούμης

Η εποχή που διανύουμε είναι μία εποχή κρίσιμη, καθώς είμαστε μάρτυρες μίας πρωτόγνωρης αποδόμησης κοινωνικών δομών, αξιών και θεσμών σε παγκόσμιο επίπεδο. Η παγκοσμιοποίηση και ο σύγχρονος τρόπος ζωής έχουν δημιουργήσει μια άνευ προηγουμένου, πολιτισμική αλλοτρίωση, και ταυτόχρονα μία σειρά από αντιφάσεις στις κοινωνίες. Έτσι η ατομική ελευθερία περιορίζεται στα πλαίσια αντιμετώπισης της «τρομοκρατίας», αλλά και η τεχνολογία, ενώ προορίζεται για μία καλύτερη ποιότητα ζωής, καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον, υποβαθμίζοντας την ποιότητα της ζωής μας.

Η Ελλάδα  δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο την οικονομική κρίση, αλλά και πλήθος άλλων χρόνιων προβλημάτων που έχουν συσσωρευτεί στην χώρα εδώ και δεκαετίες ( κυρίως μετά την μεταπολίτευση), για τα οποία το μόνο μέτρο που είχε παρθεί, ήταν ένας αδιέξοδος καιροσκοπισμός, δια μέσω της μετάθεσης του προβλήματος και της λύσης του στο μέλλον, κάτι που δεν μπορεί βέβαια να συνεχίζεται επ’ αόριστο, με αποτέλεσμα αυτή την στιγμή να έχουμε βρεθεί προ των δυσάρεστων ευθυνών μας, και να ατενίζουμε με προβληματισμό το μέλλον. Όπως όμως χαρακτηριστικά γράφει ο Κικέρων, τα μελλοντικά γεγονότα δεν κάνουν ξαφνικά την εμφάνισή τους..

Το πέρασμα του χρόνου μοιάζει με το ξετύλιγμα ενός σχοινιού, το οποίο δεν παράγει τίποτα καινούριο αλλά απλώς ξεδιπλώνει αυτό που υπήρχε εξ αρχής. Ίσως λοιπόν αυτή η κρίσιμη στιγμή να είναι μία από τις σημαντικότερες επιλογές που καλούνται να πάρουν οι Έλληνες, επιλογές που θα καθορίσουν τόσο το δικό τους μέλλον, όσο και των παιδιών τους..

Το «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει», στις διαμορφωμένες συνθήκες δυστυχώς δεν φαίνεται να αρκεί, παρότι ο Ελληνισμός έχει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μία αδιάλειπτη πολιτιστική παρουσία 7.000 χρόνων στο παγκόσμιο διεθνές στερέωμα. Η ιστορία είναι αμείλικτη, και μας προσφέρει πλήθος παραδειγμάτων εθνών και αυτοκρατοριών που σβήστηκαν από τον χάρτη. Αυτό συμβαίνει όταν ένας πολιτισμός θυσιάζει στον βωμό των υλικών αγαθών την πνευματικότητα του, περιορίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ελευθερία της σκέψης του, γεγονός που τον καθιστά ανίκανο να ανταποκριθεί στις προκλήσεις των καιρών.

Σίγουρα δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ελληνισμός κινδυνεύει. Στις κρίσεις του παρελθόντος όμως, ο Ελληνισμός επιβίωσε, έχοντας ως αρωγό την πλούσια πολιτισμική του ιστορία, με ότι αυτή σημαίνει και συμβολίζει, αλλά και εξαιτίας της ομοιογένειας του έθνους, που βασιζόταν κυρίως σε δύο πόλους, το ομόθρησκο και το ομόγλωσσο.

Το 1821 η νεοσύστατη Ελλάδα είχε ορίσει ως καθοριστικό στοιχείο Ελληνικότητας το θρήσκευμα.: «Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικράτειας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν, εισίν Έλληνες» , καθώς όλοι ανεξαιρέτως οι αγωνιστές της Επανάστασης προέτασσαν το «υπέρ πίστεως» πριν το «υπέρ πατρίδος», ενώ ως Ελλάδα οριζόντουσαν όσες επαρχίες είχαν επαναστατήσει κατά του Οθωμανικού ζυγού. Η εθνική ταυτότητα συνεπώς αναζητήθηκε πρωτίστως στην θρησκεία.

Στον 21ο αιώνα όμως οι συνθήκες αλλάξουν ταχύτατα. Κατά τη δεκαετία του 1990 η Ελλάδα δέχτηκε απροετοίμαστη και χωρίς κανένα σχεδιασμό ή έλεγχο, περίπου ένα εκατομμύριο μετανάστες, μετέχοντας στην παγκόσμια επιταγή της πολυ-πολιτισμικότητας, έτσι το στοιχείο της ομοιογένειας του πληθυσμού δεν ισχύει πια.

Έτσι ενώ σε παρελθόντα χρόνο, σε εποχές κρίσης της «Ελληνικής ταυτότητάς», ο Έλληνας θα μπορούσε να καταφύγει στην ένδοξη ιστορική του μνήμη, γεγονός που θα μπορούσε να λειτουργήσει αντισταθμιστικά στην αποδόμησης της «εθνικής» του ταυτότητας, σε μελλοντικό χρόνο αυτό δεν θα είναι εφικτό.

Τα τελευταία χρόνια όμως, υπάρχει ακόμα ένας πιο επικίνδυνος απορυθμιστικός παράγοντας. Αυτό οφείλεται σε ένα παρεχόμενο εκπαιδευτικό σύστημα που στερείται προγραμματισμού και οράματος, που θα είχε ως στόχο την παροχή γνώσης και εφοδίων, στο πιο δυναμικό κομμάτι της χώρας. Ως επακόλουθο, η χώρα πορεύεται αποκομμένη από τον ομφάλιο λώρο που μας συνδέει με τον ελληνικό πολιτισμό, εφόσον οι περισσότεροι Έλληνες σήμερα αγνοούν βασικά στοιχεία για την αληθινή τους ταυτότητα, θεωρώντας την ελληνικότητα κληρονομικό δικαίωμα, και όχι βίωμα και καθημερινή κατάκτηση.

Ίσως βέβαια κάποιος να ρωτήσει, πως οι προ παππούδες μας που δεν μετείχαν καθόλου της αρχαιοελληνικής πολιτισμικής κληρονομιάς ,( λόγω της ανύπαρκτης - εξαιτίας των συνθηκών – εκπαίδευσης) , συνεπώς δεν γνώριζαν τον Όμηρο, τον Πυθαγόρα, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, παρόλα αυτά πολέμησαν σαν τους Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες το 1821, αλλά και αργότερα το 1912-13 , και το 1940.

Η διαφορά έγκειται πως στην πρώτη περίπτωση οι πνευματικοί άνθρωποι της εποχής (πολλές φορές στις μικρές κοινότητες ήταν απλώς ο δάσκαλος ή ο ιερέας), που είχαν λάβει παιδεία, διακατέχονταν από ιδανικά, διαμορφώνοντας την εθνική συνείδηση του λαού, έχοντας γνώση του υψηλού τους χρέους , ενώ στην δεύτερη, έχουμε ασύνειδη ή ασυνείδητη απαξίωση της ιστορίας.... 

Από τους Ελληνιστικούς χρόνους, η Ελληνικότητα δεν εστιαζόταν στον τόπο, αλλά στον τρόπο του βίου. Αλλά και πιο πριν στην κλασική Ελλάδα, ο υπέρτατος στόχος της συλλογικής συμβίωσης είχε εκδηλωθεί με την συγκρότηση της πόλεως, και τον βίο που βρισκόταν σε αρμονία με την φύση. ( για αυτό τον λόγο το σύμπαν ονομάστηκε «κόσμος» κόσμημα). Η αρμονία ήταν πανταχού παρούσα στο σύμπαν αλλά σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης δραστηριότητας στην αρχαία Ελλάδα: Στην αρχιτεκτονική, στη γλυπτική, στον σχεδιασμό της πόλεως, στο θέατρο, στους ναούς, στα αγάλματα, έτσι ώστε τα πάντα κατ’ αντιστοιχία της φύσης να προξενούν την αγαλλίαση δια της θεάσεως των αθάνατων ιδεών...

Σήμερα αντί να δημιουργούμε πολιτισμό , στο όνομα μίας κακώς εννοούμενης δημοκρατίας καταστρέφουμε την ίδια μας την χώρα, και εγκληματούμε έναντι στο περιβάλλον. Στον βωμό του ευημερισμού και του εύκολου χρήματος, έχουμε χάσει την αίσθηση του μέτρου, «το παν μέτρον άριστον», ηχεί τόσο ξεπερασμένο.

Στην χώρα που γεννήθηκε το κάλος, βιάζουμε βάναυσα το φυσικό και το τεχνικό περιβάλλον, το σκουπίδι, το τσιμέντο οι ευθείες γραμμές, οι σκουριασμένες κεραίες, και η ακαλαισθησία κυριαρχεί παντού.

Ο πιο ασφαλής και αναίμακτος τρόπος υποδούλωσης ενός έθνους γίνεται δια μέσου της οικονομικής και πολιτιστικής κατάκτησης. Αυτό το εφάρμοσε κατ’ επανάληψη στο παρελθόν ο Ελληνικός πολιτισμός. Η πολιτισμική αυτή κληρονομιά θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και σήμερα, αντί αυτού τα «αρχαία ερείπια», τα αξιοποιούν καλύτερα οι ξένοι, από ότι εμείς στην χώρα μας...

.

Και δεν θα πρέπει να ανατρέχουμε μόνο στην ύστατη αρχαιότητα. Ο Ελληνισμός είναι μία συνέχεια στον χρόνο. Πού είναι σήμερα η Ελληνική παραδοσιακή τέχνη, χοροί, μουσική , η μεσογειακή διατροφή; Είμαστε ένα έθνος νεόπτωχων γιάπηδων, που παρά το προσεγμένο περιτύλιγμα, μας διακατέχει η μοιρολατρία ο πεσιμισμός, και η επανάληψη διαρκώς των ίδιων λαθών...

Η Ελλάδα αυτή την φορά δεν απειλείται από τους «βαρβάρους» αλλά από εμάς τους ίδιους καθώς διαπράττουμε συστηματικά τα χειρότερα εγκλήματά κατά του τόπου μας, αποδίδοντας την ευθύνη σε κάποιους τρίτους. Σε κάποιους ανθέλληνες, ενώ οι χειρότεροι ανθέλληνες είμαστε εμείς, η Ελλάδα των «αεριτζήδων» των «φιγουρατζήδων» του φτωχού κράτους, αλλά με τους πολίτες με τα περισσότερα ακριβά αυτοκίνητα στην Ευρώπη...

Δεν μας φταίει κανείς «βάρβαρος» που δεν μαθαίνουμε πια ιστορία, που έχουμε ξεχάσει να σκεφτόμαστε, που ζούμε μόνο για το σήμερα, που η δημοκρατίας μας είναι... «κληρονομικό χάρισμα» για κάποια πολιτικά τζάκια, που κυριαρχεί η γραφειοκρατία και η διαφθορά σε κάθε επίπεδο της δημόσιας οργάνωσης..

Το πολιτικό σύστημα βρίσκεται από καιρό σε κρίση, καθώς oι πολιτικοί μας στερούνται οράματος , ενώ είμαστε όμηροι ενός ανελαστικού, διεφθαρμένου πελατειακού κράτους, το οποίο δεν μπορεί να σχεδιάσει και να στηρίξει μακροπρόθεσμες πολιτικές και στρατηγικές σε ουσιαστικά προβλήματα, όπως η οικονομία, η εξωτερική πολιτική, η παιδεία, η υγεία, ή το περιβάλλον. Ο κάθε λαός βέβαια έχει την εξουσία που του αρμόζει....

Δεν ευθύνεται κανένας «βάρβαρος», που βάλλεται από τους δικούς μας πνευματικούς ανθρώπους και το τελευταίο οχυρό, η Ελληνική γλώσσα, μία γλώσσα μοναδική, στην οποία έχει γράψει ο Όμηρος, ο Αισχύλος, ο Πυθαγόρας, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Πλωτίνος, οι Πατέρες της Εκκλησίας, ο Μακρυγιάννης, ο Σολωμός, Καζαντζάκης ο Σικελιανός, ο Σεφέρης, ο Ελύτης…

Η αγάπη για την πατρίδα, κάτι που θεωρείται αυτονόητο για κάθε χώρα, (όσο και οπισθοδρομικό και εάν ακούγεται αυτό την εποχή της παγκοσμιοποίησης και της νέας τάξης πραγμάτων) , στην Ελλάδα σημαίνει τον γραφικό αν όχι τον ακραίο εθνικιστή.... Θα πρέπει να γνωρίζουν όμως όσοι καλλιέργησαν ένα τέτοιο κλίμα, πως η απώλεια του παρόντος και του μέλλοντος οδηγεί ασφαλέστερα και πιο σύντομα στο παρελθόν, και στην αναγέννηση του εθνικισμού, και του θρησκευτικού φανατισμού....

Η αρχαιογνωσία από την άλλη βέβαια, δεν προκαλεί κατ’ ανάγκην την αυτογνωσία και την συνειδητότητα. Θα ήταν ιστορικός αναχρονισμός να ωραιοποιούμαι και να προβάλουμε στο σήμερα τον τρόπο βίου και σκέψης των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων. Μπορούμε όμως να αναπτύξουμε το κριτικό μας πνεύμα, καθώς αυτοί πρώτοι δίδαξαν στην ανθρωπότητα τον «Λόγο» , την λογική  Η φιλοσοφία βέβαια σε αντίθεση με την σημερινή της χρήση, δεν αφορά μόνο τον κόσμο των ιδεών, οφείλει να ασχολείται και με ζητήματα που έχουν άμεση σχέση με τις ανάγκες της ζωής, με την ευρύτερη έννοια.

Η γνώση για το αρχαίο Ελληνικό φιλοσοφικό πνεύμα, μπορεί να εξατομικευόταν σε ατομικό επίπεδο, αλλά σε αντίθεση με τους άλλους λαούς η γνώση προσφέρονταν στο κοινωνικό σύνολο, έτσι ώστε η πρόοδος ήταν ένα συλλογιστικό κατόρθωμα, σε μία δυναμική κοινωνία, που γέννησε την δημοκρατία, τις επιστήμες, το θέατρο. Σήμερα ο ατομισμός και η απαξίωση κυριαρχούν σε κάθε τομέα της ζωής μας.

Ως αντιστάθμισμα βέβαια στην πνευματική πενία, και στο άγχος του Ελληνισμού για σύνδεση με το ένδοξο παρελθόν που έρχεται σε αντίθεση με το ανύπαρκτο παρόν, αναπτύχθηκε ένα επικίνδυνο «κίνημα», που βασίζεται στο γεγονός πως βρίσκει ένα κοινό, δίχως γνωσιολογικό και ιστορικό υπόβαθρο.

Έτσι σε αντίθεση με τον θεμέλιο λίθο της Ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης, που ήταν ο «λόγος», και που είχε ως προϋπόθεση τον σκεπτόμενο άνθρωπο, τώρα επιδιώκουμε ακριβές το αντίθετο, ή στην καλύτερη περίπτωση το «ευκολόπεπτο»...

Αναπτύχθηκαν έτσι απόψεις που κάνουν λόγο για τον Ελλαδικό χώρο, ως μήτρα της ανθρωπότητας, γίνεται λόγος για σύνδεση του Έλληνα με «υποχθόνιους», «επιχθόνιους», εξωγήινους, σύνδεση των αρχαίων Ελλήνων με Χριστιανικές μεσσιανικές προφητείες, ενώ ομάδες τύπου «Έψιλον», θα σώσουν με τα υπέρ...όπλα τους, την Ελλάδα από κάθε κίνδυνο ... (!!!)

Η «Ελληνικότητα» όμως μάλλον, δεν βρίσκεται σε ...γονίδια που μεταβιβάζονται μέσω της «βιολογικής οδού» στους απογόνους μας, αλλά προϋποθέτουν την υιοθέτηση μίας στάσης ζωής, ένα βίωμα που πρέπει κανείς ν’ αγωνίζεται εφ’ όρου ζωής για να το διατηρήσει. Η στάση αυτή βίου, προϋποθέτει γνώση και εκτίμηση των αξιών που θεμελιώνονται με την παιδεία και ολοκληρώνονται με την κατανόηση της ανθρώπινης φύσης.

Έτσι ήταν πάντα. Ούτως ή άλλως, ο Ελληνισμός λόγω της στρατηγικής θέσης της Ελλάδος και των συνεχών πολέμων, ήρθε από την αρχαιότητα σε πρόσμιξη με πολλούς λαούς και πολιτισμούς. Ακόμα και όταν φυλετικά οι Έλληνες ήταν μειοψηφία, η Ελληνική πολιτιστική κληρονομιά υπερίσχυσε, δημιουργώντας μία ισχυρή Ελληνική συνείδηση, αφομοιώνοντας πολιτισμικά τους άλλους πολιτισμούς με τους οποίους συναντήθηκε.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι, πως κατά την διάρκεια των Βυζαντινών χρόνων, ο πληθυσμός της Ελλάδας είχε συρρικνωθεί τόσο πολύ - λόγω διαρκών εχθρικών εισβολών και επιδρομών και επιδημιών - που στον 14ο και στις αρχές του 15ου αιώνα οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες αναγκάστηκαν να μετακινήσουν δεκάδες χιλιάδες οικογένειες από τα Βαλκάνια στην έρημη Πελοπόννησο. Η «Εθνική συνέχεια» δεν είναι πια ζήτημα φυλετικό, αλλά πολιτισμικό και τρόπου βίου.

Ο Βενιζέλος το είχε αναγνωρίσει  υποστηρίζοντας πως : «Το θρήσκευμα, η φυλή, η γλώσσα δεν δύνανται να θεωρηθούν ως βέβαιαι ενδείξεις εθνικότητας. Ο μοναδικός αλάνθαστος παράγων είναι η εσκεμμένη θέλησις των ατόμων, όπως καθορίσουν την τύχη των και αποφασίσουν εις ποίαν εθνικήν οικογένεια επιθυμούν να ανήκουν», ερχόμενος σε αντίθεση με τον Ηρόδοτο που υποστήριζε πως τα θεμέλια συγκρότησης του ελληνικού έθνους ήταν «Το όμαιμο, το ομόγλωσσο, τα κοινά ιερά και οι θυσίες».

Αυτά μπορεί να ίσχυαν στην εποχή του Ηρόδοτου, σήμερα όμως τα πάντα είναι παρωχημένα. Στην αρχαία Ελλάδα εξάλλου δεν υπήρχε η έννοια του κράτους - έθνους όπως αυτή διαμορφώθηκε το 18 αιώνα στην Ευρώπη, αλλά αντίθετα του έθνους κράτους. Έτσι για πολιτικοοικονομικούς λόγους είχαμε την δημιουργία κρατών που κλήθηκαν να δημιουργήσουν ένα έθνος. Κατ΄ αυτόν τον τρόπο, το να είναι κανείς πολίτης ενός κράτους ισοδυναμούσε με το να ανήκει στο έθνος, το οποίο δημιούργησε το κράτος αυτό. Όταν μιλάμε για το ελληνικό έθνος στην αρχαιότητα, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η ταυτότητά του υπήρξε φυλετική και «πολιτοκρατική».

Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει, όπως και η ιστορία, εφόσον κάποιοι την παραποιούν εσκεμμένα. Και καθώς η νοοτροπία και η συμπεριφορά ενός έθνους καθορίζονται από την κυρίαρχη κουλτούρα και παιδεία που επικρατεί σε αυτό, και εφόσον δεν γνωρίζουμε επαρκώς ιστορία, επιτρέψαμε σε βαρβάρους να διεκδικούν την ιστορία μας, και εδάφη μας, ενώ εμείς αναζητούμε το δίκαιο μας από τρίτους...

Θεωρήσαμε πανάκια την είσοδο στην Ευρωπαϊκή ένωση (αλήθεια πόσοι γνωρίζουν ποία ήταν σύμφωνα με τον μύθο η ..Ευρώπη..) με την κρυφή επιθυμία οι Ευρωπαίοι να «εκπολιτίσουν» και να μας εξασφαλίσουν σύνορα.

Και όλα αυτά την στιγμή που είναι ιστορικά καταγεγραμμένο πως στην πολιτική δεν υπάρχουν φιλίες, παρά μόνο συμφέροντα. Μόνο κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα υπολογίζεται πως περίπου δύο εκατομμύρια Έλληνες χάθηκαν στα πεδία των μαχών, στις σφαγές και στις εκτοπίσεις που ακολούθησαν, εξαιτίας και των φίλων συμμάχων μας, και της βοήθειας που δεν μας πρόσφεραν. Όταν κάποιος δεν είναι σε θέση να υπερασπιστεί τα συμφέροντα του κανείς, δεν θα το κάνει για αυτόν.

Κάτι αντίστοιχο επιχειρήθηκε κατά την περίοδο της παρακμής του Βυζαντίου, όταν οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες πλήρωναν μισθοφορικούς στρατούς , έτσι ώστε να διασφαλίζουν την ασφάλεια του κράτους...Όταν βέβαια οι μισθοφορικοί στρατοί κατάλαβαν πως μπορούσαν να έχουν και τα χρήματα και τα εδάφη της αυτοκρατορίας, τα αποτελέσματα ήταν οι καταστροφές του Αλάριχου, και η εγκαθίδρυση των Σελτζούκων Τούρκων μόνιμα έκτοτε στον Ελληνικό χώρο...

Εάν η Ελλάδα ηττήθηκε στο πεδίο της μάχης στο παρελθόν, αλλά κατάφερε να κυριεύσει πολιτισμικά τους κατακτητές της, αυτό δεν είναι πια εφικτό. Λόγω αδυναμίας, η Ελλάδα υποχωρεί διπλωματικά σταθερά σε όλες τις εις βάρους της διεκδικήσεις, θέλοντας να αναδείξει την Ελληνική πολιτική ως την ήρεμη δύναμη στην περιοχή. Στον παγκόσμιο όμως γεωπολιτικό χάρτη, οι σχέσεις είναι πάντα δυναμικές, και αποσκοπούν στον έλεγχο των ενεργειακών πόρων, και στην δύναμη επιβολής της ισχύος.

Η Ελλάδα δυστυχώς την δεδομένη χρονική στιγμή δεν μπορεί να υποστηρίξει επαρκώς ούτε καν τον ρόλο κομπάρσου στα Βαλκάνια, την στιγμή κατά την οποία η Τουρκία αναγνωρίζεται ως ένας από τους βασικούς περιφερειακούς παίκτες στην παγκόσμια Γεωπολιτική σκακιέρα. Ο Μαιτρ της Γεωπολιτικής Μπρεζίνσκι χαρακτηρίζει ως Γεωπολιτικούς παίκτες : «τα κράτη που έχουν την δυνατότητα και την εθνική θέληση να ασκήσουν δύναμη και επιρροή πέρα από τα σύνορα τους ώστε να μεταβάλλουν - σε βαθμό που θίγονται τα συμφέροντα τους - την υπάρχουσα γεωπολιτική άποψη.»

Παρότι λοιπόν η Τουρκία είναι ο κύριος ανταγωνιστής στην περιοχή, αλλά και μόνιμος διεκδικητής του Αιγαίου, είμαστε οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε . (Εκτός των Αμερικανών που το κάνουν για τους δικούς τους γεωστρατηγικούς. Λόγους).

Όσοι βέβαια γνωρίζουν ιστορία, ξέρουν πολύ καλά πως η Τουρκία δεν ανήκε ποτέ στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, ο οποίος έχει ως βάσεις την αρχαία Ελλάδα, τη Ρώμη, και το Χριστιανισμό. Οι Τούρκοι (1) , πολέμησαν και τα τρία αυτά πολιτισμικά στοιχεία. Δεν ενδιαφέρθηκαν ποτέ για την αρχαιοελληνική φιλοσοφία, όπως έκαναν για παράδειγμα οι Άραβες μουσουλμάνοι.

Οι ιμπεριαλιστικές βέβαια πρακτικές ανήκουν σε άλλες εποχές, μία Ελλάδα με όραμα και προοπτικές θα πρέπει να προσβλέπει σε έναν άλλο τρόπο επίλυσης των διαφορών, που θα βασίζεται στα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και στην στρατηγική της θέση στα Βαλκάνια.

Αποτρέποντας ταυτόχρονα κάθε σκέψη για αμφισβήτησης των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, όπως εξάλλου οφείλει να κάνει κάθε έθνος που σέβεται την ιστορία του, το παρόν του, και δεν είναι διατεθειμένο να υποθηκεύσει το μέλλον του.

Το όνειρο μιας πανανθρώπινης κοινότητας, που θα βασίζεται στην ελευθερία και στην ισότητα, που θα σέβεται την διαφορετικότητα χωρίς πολέμους , δεν μπορεί κανείς να το αρνηθεί, φαίνεται όμως πως η ανθρωπότητα δεν είναι έτοιμη ακόμη για ένα τέτοιο βήμα.

Είναι συνεπώς επιτακτική η ανάγκη, δημιουργίας μίας ισχυρή οικονομίας, που θα αποτελείται από ένα κράτος συνειδητοποιημένων πολιτών με κουλτούρα και γνώση των κινδύνων που έχει επιφέρει η παγκοσμιοποίηση, μακριά όμως από εθνικιστικά παραληρήματα, ρατσισμό και ξενοφοβία, αλλά με σεβασμό στην διαφορετικότητα, και στις ανάγκες της Χώρας.

Με ποια ταυτότητα συνεπώς θα πορευτούν οι Έλληνες στον σύγχρονο κόσμο; Κάποτε είχαμε μια διακριτή ταυτότητα. Σήμερα την αναζητούμε και πάλι, για να συνεχίσει να υπάρχει ο Ελληνισμός.. Η Ελλάδα είναι ουραγός τα τελευταία 30 τουλάχιστον χρόνια, στο διεθνές σύστημα καταμερισμού της υλικής και πνευματικής εργασίας, καθώς σπανίζουν πια οι δημιουργοί, και επικρατεί το χάος και η αποδιοργάνωση.

Είναι συνεπώς αναγκαίος περισσότερο από ποτέ, ο ρόλος της εκπαίδευσης στην διαμόρφωση ενός πολίτη με αξίες και γνώσεις, που θα τον καταστήσει ικανό να αναπτύξει το κριτικό του πνεύμα, διαφυλάσσοντας ταυτόχρονα την ιστορική μας κληρονομιά, προφυλάσσοντας την γλώσσας μας, και αναπτύσσοντας την ελληνική συνείδηση ως τρόπο ζωής, παράγοντας και προβάλλοντας τέλος, εκ νέου, αυτό που γνωρίζαμε καλύτερα από οτιδήποτε άλλο στο παρελθόν, τον πολιτισμό..

(1) Όταν μιλάμε για Τούρκους, πρέπει γνωρίζουμε πως φυλετικά είναι κυρίως απόγονοι των εξισλαμισμένων ορθόδοξων της Μικρασίας και δευτερευόντως της Βαλκανικής, και πολύ λιγότερο των διάφορων τουρκομανικών φυλών που ήρθαν από τις στέπες της Ασίας. Οι πρώτοι νομάδες Τούρκοι , συγγενικό φίλο των Μογγόλων, - εξού και ο γκρίζος λύκος της στέπας το εθνικιστικό τους σύμβολο - , κατακτώντας την Μ. Ασία , δεν ήταν πάνω από ήταν 300 με 500 χιλιάδες εισβολέων, έναντι 8 εκατομμυρίων περίπου κατοίκων της Μικράς Ασίας. Οι περισσότεροι όμως Ελληνικοί πληθυσμοί εξισλαμίστηκαν λόγω της αδυναμίας του Βυζαντίου να τους προστατέψει.