Η ωραία Ελένη: ιέρεια της σελήνης και η μύηση των νεανίδων στην ενηλικίωση.

 

Αφορμής δοθείσης της φημολογιας ουτι στην «Οδύσσεια» του σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν, την Ωραία Ελένη θα ερμηνεύσει η Κενυατικής καταγωγής ηθοποιός Λουπίτα Νιόνγκο.*

Πριν γίνει «ωραία» στα τραγούδια των αοιδών, η Ελένη υπήρξε ιερή στη μνήμη των παλαιότερων ανθρώπων. Δεν γεννήθηκε πρώτα ως αιτία πολέμου, αλλά ως φως. Σαν αντανάκλαση του φωτός  της σελήνης (σέλας), επάνω στο νερό της νύχτας, σαν σεληνιακή λάμψη που διδάσκει τη σιωπή. Οι παλαιοί την ένιωθαν όχι απλώς γυναίκα, αλλά φορέα μιας δύναμης που προηγείται των βασιλέων και των όπλων: της δύναμης της Σελήνης.

Το όνομά της, έλεγαν, συγγενεύει με το σέλας, με τη λάμψη που αναδύεται από το σκοτάδι. Κι αν η φιλολογία στέκει επιφυλακτική, ο μύθος γνωρίζει καλύτερα: κάθε φορά που προφέρεται το «Ελένη», ακούγεται μαζί του ένας παλμός φωτός. Δεν είναι τυχαίο πως οι αρχαίοι τη φαντάστηκαν παιδί του κύκνου και του αυγού, τέκνο μιας ένωσης όπου το ζωικό, το ουράνιο και το ανθρώπινο συμπλέκονται.

Η Ελένη κουβαλά μνήμη αρχαιότερη από τον Όλυμπο. Ανήκει στην μητριαρχική εποχή όπου το θηλυκό δεν ήταν ακόμη σκιά του ανδρικού, αλλά κέντρο του κόσμου. Στη Μινωική Κρήτη, πριν υψωθούν τα ανάκτορα των βασιλέων, βασίλευε η μεγάλη  Θεά η Πότνια θέα των όφεων. Τα φίδια της ήταν σύμβολα της ανανέωσης, της ζωής που αλλάζει δέρμα. Από εκείνη τη ρίζα αναδύεται και η Ελένη, σαν ήπια συνέχεια μιας Μεγάλης Μητέρας που δεν χάθηκε, αλλά μεταμορφώθηκε.

Όταν οι Μυκηναίοι έφεραν μαζί τους την τάξη των ανδρών και των όπλων, η παλιά θεά δεν σβήστηκε. Έμαθε να φορά άλλα πρόσωπα: Άρτεμη στο δάσος, Δήμητρα στα στάχυα, Αφροδίτη στο κύμα, Αθηνά στον νου. Και η Ελένη στάθηκε ανάμεσά τους, σαν μεταιχμιακή μορφή, γυναίκα και σύμβολο μαζί. Εκείνη εκφράζει τη σύγκρουση: η σεληνιακή μνήμη απέναντι στο ηλιακό κράτος.

Κάποτε ο χρόνος μετριόταν με το φεγγάρι. Οι γυναίκες ήξεραν τις νύχτες καλύτερα από τους άνδρες, γιατί μέσα τους χτυπούσε ο ίδιος ρυθμός. Η Σελήνη δεν ήταν απλώς άστρο· ήταν δασκάλα. Κάτω από το φως της μύονταν τα κορίτσια. Όχι για να γίνουν υπάκουες, αλλά για να μάθουν να κατοικούν το σώμα τους.

Ο παραδοσιακός δεσμός ανάμεσα στη σελήνη και στην έμμηνο ρύση υπήρξε βαθύς στο λαϊκό φαντασιακό· ο κυκλικός ρυθμός της γυναίκας συνδεόταν με τις φάσεις του φεγγαριού και εντασσόταν στις τελετές που τιμούσαν το μυστήριο της σύλληψης και της γέννησης. Στις μυστικιστικές μύησες, ο ερωτικός πόθος θεωρείται προοίμιο της δημιουργίας· η σελήνη που ρυθμίζει τον κύκλο γίνεται σύμβολο της γονιμότητας και της μυστικής δυνατότητας να γεννηθεί ζωή — και οι τελετές της μύησης έχουν συχνά χαρακτήρα προετοιμασίας για το μυστήριο αυτό: σωστή φροντίδα, γνώση βοτάνων, σεβασμός του χρόνου του σώματος.

Η παράδοση λέει πως η Ελένη, ιέρεια της Σελήνης, έφτασε στη Ρόδο και στάθηκε μπροστά στον ναό του Ηλίου. Δίπλα, σιωπηλό, υπήρχε το παρεκκλήσι της αδελφής του, της Σελήνης. Εκείνη δεν ήρθε για να ανταγωνιστεί τον ήλιο, αλλά για να του θυμίσει τη νύχτα. Κάτω από έναν πλάτανο μάζευε τις νεαρές ψυχές και τις οδηγούσε απαλά από το παιχνίδι στη γνώση.

Τις δίδασκε να φροντίζουν το σώμα όπως φροντίζει κανείς έναν κήπο. Να πλένουν, να αρωματίζουν, να θεραπεύουν με βότανα. Το σαραντοβότανο, το ψυλλόχορτο, το ελένειο, δεν ήταν απλώς φυτά· ήταν λόγος της γης που περνούσε στο αίμα. Η μύηση δεν ήταν φόβος, αλλά τρυφερή μαθητεία.

Όταν η τελετή τελείωνε, τα κορίτσια κρεμούσαν στον πλάτανο την κουτσούνα τους, την πάνινη πλαγώνα της παιδικής ηλικίας. Δεν την πετούσαν· την αφιέρωναν. Και έπαιρναν ρόκα και σφοντύλι. Όχι γιατί έπρεπε να δουλεύουν, αλλά γιατί έπρεπε να υφαίνουν τον χρόνο τους.

Το δρώμενο το είπαν αργότερα Ελενοφόρεια. Και την τιμούσαν ως Ελένη Δενδρίτιδα, δεμένη με το δέντρο όπως η ψυχή με τη ρίζα της. Ο Παυσανίας (Ελλάδος Περιήγησις Γ΄, 19, 9–10), 

περιηγητής των ιερών μνημών, ψιθυρίζει πως στη Θεράπνη υπήρχε ιερό της Ελένης και πως την έλεγαν Δενδρίτιδα, δεμένη με τον πλάτανο όπως η ψυχή με τη ρίζα της.

Στις νουμηνίες, όταν γεννιόταν το νέο φεγγάρι, η Ελένη μιλούσε για τον έρωτα όχι ως πάθος τυφλό, αλλά ως προανάκρουσμα της δημιουργίας. Η Σελήνη, έλεγε, έβαλε στη γυναίκα τον ρυθμό, για να μην χαθεί μέσα στις μεταμέλειες.

Τρία μεγάλα φεγγάρια του καλοκαιριού, έλεγαν, κατεβαίνουν ακόμη σαν αόρατες νύμφες ή νεράιδες που θυμίζουν πως η πρόνοια δεν είναι μοίρα, αλλά στάση ζωής: φροντίζω, άρα προστατεύομαι. Σημειώνεται, όμως, ότι οι μορφές της «νύμφης» και της «νεράιδας» όπως τις συναντάμε σε μεταγενέστερο λαϊκό αφήγημα είναι προϊόντα μακράς λαϊκής μεταπλασίας· οι νεότερες αυτές μορφές έχουν διαμορφωθεί και επηρεαστεί από τις χριστιανικές μετασχηματίσεις του λαϊκού φαντασιακού, μεταφέροντας παλαιότερα, σεληνιακά σύμβολα σε νέο πλαίσιο.

Η Ελένη πέθανε κάτω από τον πλάτανο, όμορφη όπως έζησε. Ο τόπος έγινε κήπος. Φυτεύτηκαν βότανα, άνθη, μνήμες. Στα Κύθηρα, στην Πελοπόννησο, η μορφή της δεν έσβησε. Δεν ήταν μόνο γυναίκα της Τροίας. Ήταν δασκάλα της μετάβασης.

Και έτσι η Ελένη μένει όχι ως αιτία πολέμου, αλλά ως μυσταγωγός του φωτός της νύχτας, εκεί όπου η γυναίκα, η φύση και ο χρόνος ενώνονται σε έναν παλαιό, σεληνιακό κύκλο ζωής.

🔗 * Παραπομπή: Τα Ομηρικά έπη είναι προϊόν συγκεκριμένου ιστορικού, γεωγραφικού και πολιτισμικού ορίζοντα. Οι περιγραφές σωμάτων, χρωμάτων, καταγωγών δεν είναι τυχαίες ούτε ουδέτερες. Η ανάγνωση που αγνοεί αυτό το πλαίσιο δεν «ανοίγει» τον Ομηρο· τον μεταφράζει στη γλώσσα των σύγχρονων ιδεολογικών αγωνιών μας. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν επιτρέπεται μια τέτοια αναπαράσταση, αλλά τι ακριβώς υπηρετεί.Γιατί μαύρη Ελένη; Τι κερδίζουμε ερμηνευτικά; Αν η απάντηση είναι η ορατότητα ή η συμβολική αποκατάσταση, τότε βρισκόμαστε ήδη εκτός φιλολογίας και εντός πολιτισμικής πολιτικής. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην κατακριτέο – αρκεί να δηλώνεται καθαρά. Διαφορετικά, οδηγούμαστε σε παράδοξα: θα θέλαμε να δούμε λευκό τον αρχηγό των Ζουλού που κατατρόπωσε τους Βρετανούς; 

- Χρήστος Κ. Τσαγγάλης. Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας, ΑΠΘ, τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών, αντεπιστέλλον μέλος της Κυπριακής Ακαδημίας.

Ο λύκος ως ιερό ζώο του Απόλλωνος και η σύνδεσή του με το φως☀️

Ο λύκος, στην αρχαία Ελληνική σκέψη και στη λατρευτική παράδοση, θεωρείτο κατεξοχήν ιερό ζώο του θεού Απόλλωνος. Η σύνδεση αυτή δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες μυθολογικές αναφορές, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο συμβολικό, κοσμολογικό και μυσταγωγικό πλαίσιο: ο λύκος λειτουργεί ως φορέας φωτός, γνώσης και θεϊκής καθοδήγησης [1].

Σύμφωνα με όσα διηγείται ο Αριστοτέλης στο έργο Περὶ τὰ Ζῷα Ἱστορίαι, το οποίο συνέγραψε ενώ βρισκόταν στο όρος Λύκαιον, στο κεφάλαιο που αφορά τους λύκους περιλαμβάνεται και ο μύθος της γέννησης του Απόλλωνος και της Άρτεμης στη Δήλο. Κατά τη διήγηση αυτή, η Λητώ, μητέρα των θεών, προκειμένου να διαφύγει το μένος της Ήρας, μεταμορφώνεται σε λύκαινα και ταξιδεύει από την Υπερβορεία έως τη Δήλο συνοδευόμενη από αγέλη λύκων. Η σχέση του Απόλλωνος με τον λύκο θεμελιώνεται έτσι ήδη από τη γέννησή του, μέσα σε έναν θεογονικό μύθο σωτηρίας, μεταμόρφωσης και ιερής προστασίας [2][3].

Κατά την αρχαία παράδοση, στις αρχές Νοεμβρίου, όταν οι ημέρες ελαττώνονταν και τα πρώτα χιόνια κάλυπταν τις κορυφές του Παρνασσού, ο θεός Απόλλων εγκατέλειπε τον ναό του στους Δελφούς και μετέβαινε στη χώρα των Υπερβορείων, όπου παρέμενε επί τρεις μήνες, έως τις αρχές Φεβρουαρίου. Η απουσία του φωτεινού θεού συνέπιπτε συμβολικά με τη σκοτεινότερη περίοδο του έτους· η επιστροφή του σήμαινε την αναγέννηση του φωτός και την επανόρθωση της κοσμικής τάξης [4][5]. Η εναλλαγή αυτή αποτυπώνει μια συμπληρωματική σχέση ανάμεσα στο απολλώνιο φως και στην υφολογική σκιά του διονυσιακού στοιχείου [6].

Στους Δελφούς το λειτουργικό έτος διαιρούνταν σε δύο περιόδους: η πρώτη, εννέα μηνών, ονομαζόταν «Κόρος» και το Μαντείο λειτουργούσε κανονικά, ενώ η δεύτερη, οι τρεις χειμερινοί μήνες, ονομαζόταν «Χρησμοσύνη»· κατά τη διάρκεια της Χρησμονύνης το Μαντείο παρέμενε κλειστό και στον ναό ψαλλόταν ο Διθύραμβος προς τιμήν του Διονύσου, ο οποίος, σύμφωνα με την παράδοση, τότε αναλάμβανε συμβολικά τη θέση του Απόλλωνος. Η εναλλαγή αυτή δηλώνει τελεολογικά την περιοδικότητα της θείας παρουσίας και τον μυσταγωγικό χαρακτήρα του χρόνου στα Δελφικά τελετουργικά [5][6].

Σε μία άλλη παράδοση, κατά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνος, οι άνθρωποι οδηγήθηκαν στις πλαγιές του Παρνασσού από τα ουρλιαχτά των λύκων, προκειμένου να σωθούν· εκεί ίδρυσαν την πόλη Λυκώρεια και αφιέρωσαν την κορυφή του Παρνασσού στον Απόλλωνα. Ο λύκος εμφανίζεται έτσι όχι μόνο ως ιερό ζώο, αλλά και ως καθοδηγητής του ανθρώπου προς τη σωτηρία και την τάξη [7].

Στο μαντείο των Δελφών υπήρχε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ένας μπρούτζινος λύκος· πιθανότατα το άγαλμα αυτό θύμιζε τον λύκο που, κατά την παράδοση, σκότωσε έναν ληστή του ναού και κατόπιν οδήγησε τους προσκυνητές στο ιερό. Στη βόρεια και νότια Ελλάδα διασώζονται τοπωνύμια και μνημεία («Λύκειον» στην αθηναϊκή Ακρόπολη) που μαρτυρούν την επίμονα λατρευτική σύνδεση του λύκου με ιερούς τόπους και λατρευτικά κέντρα [8][9].

Ετυμολογικά, η ρίζα λυκ- (λύκη, λύκος) σχετιζόταν στην αρχαιότητα με την ιδέα του φωτός και, συνακόλουθα, της γνώσης· η Λατινική lux και ο Ελληνικός λεκτικός πυρήνας συγκλίνουν σε σημασιολογικά πεδία φωτός και λάμψης. Ονόματα όπως Λυκούργος (λύκη + ἔργον) και Λυκομήδης (λύκη + μήδος) λειτουργούν ως φορείς συμβολικού νοήματος, υποδηλώνοντας τη σχέση ανάμεσα στη δράση, τη σύνεση και την φωτεινή αποκάλυψη [10].

Μυητικά, ο λύκος υπήρξε σύμβολο της μεταβατικής διαδικασίας από το σκότος στο φως. Η νυκτερινή όρασή του και η ικανότητά του να κινείται μέσα στη σιωπή το κατέστησαν πρότυπο για την εκπαίδευση και την αναμόρφωση των νέων· οι όροι «λυκόπουλο» και «λυκιδεύς» χαρακτήριζαν εφήβους στο μεταίχμιο της ενηλικίωσης, οι οποίοι υποβάλλονταν σε σκληρές, συχνά εννιάχρονες, μυσταγωγικές δοκιμασίες, ονομαζόμενες «ἀγέλη». Μετά την ολοκλήρωση της αγέλης, οι νέοι γίνονταν πλήρη μέλη της κοινότητας· έτσι ο λύκος λειτουργούσε και ως αρχέτυπο μεταμόρφωσης και κοινωνικής ενσωμάτωσης [11][12].

Ο όρος «Λύκειον» στην Αθήνα δήλωνε αρχικά τον χώρο λατρείας του Λυκείου Απόλλωνος· μεταγενέστερα, σε αυτόν τον τόπο αναπτύχθηκαν κοινωνικά και πνευματικά δίκτυα — γυμνάσιο, σχολές — όπου σύχναζαν φιλόσοφοι και λόγιοι. Από το Λύκειον ο Αριστοτέλης ίδρυσε την Περιπατητική Σχολή· και από τον ίδιο όρο προήλθε, μέσω της λατινικής μεταβίβασης, ο γαλλικός όρος lycée [13].

Παράλληλα, ο λύκος σχετίζεται και με τον Κάτω Κόσμο. Σε κάποιες παραδόσεις ο Άδης φέρεται να φορούσε κράνος από δέρμα λύκου που τον έκανε αόρατο· τα σαγόνια του λύκου παρομοιάζονταν με σπηλιά από όπου δεν υπάρχει επιστροφή. Σε μερικά ιταλικά έθιμα ο λύκος εμφανίζεται ως ψυχοπομπός, ο φορέας των ψυχών των νεκρών· τέτοιες εικόνες τον τοποθετούν στο όριο μεταξύ ζωής και θανάτου, φωτός και σκότους [7][14].

Η παράδοση των λυκανθρώπων αποτελεί ένα ιδιαίτεροτατο και σκοτεινό κεφάλαιο: στον Παυσανία συναντούμε αφηγήσεις για μεταμορφώσεις ανθρώπων σε λύκους κατά τη διάρκεια μυστικώδους θυσίας προς τιμήν του Λυκαίου Διός· ο μύθος του Λυκάονος παρουσιάζει την ιδέα της κανιβαλικής δοκιμασίας και της τιμωρίας από τους θεούς, ενώ οι μεταμορφώσεις συνδέονται με τελετουργικά και χρονικές περιόδους παλινδρόμησης ανάμεσα στην ανθρώπινη και στην ζωώδη φύση. 

Η περίπτωση του Δάμαρχου, που φέρεται να έζησε εννέα χρόνια με τους λύκους και επέστρεψε ως άνθρωπος για να κατακτήσει την αρετή της πυγμαχίας, είναι χαρακτηριστική των αφηγήσεων που δοκιμάζουν τα όρια του ανθρώπινου και του υπερβατικού· ο Παυσανίας, ωστόσο, εμφανίζεται σκεπτικός ως προς την ιστορική ακρίβεια τέτοιων διηγήσεων [7].

Στη Ρωμαϊκή μυθολογία, μια λύκαινα υπήρξε η τροφός των ιδρυτών της Ρώμης, Ρωμύλου και Ρέμου, και κατέστη εμβληματικό σύμβολο της ρωμαϊκής αρετής και ταυτότητας [15]. Σε άλλες γεωγραφικές και πολιτισμικές παραδόσεις — όπως στις αφηγήσεις των βόρειοαμερικανικών ιθαγενών — ο λύκος διασώζει ρόλους ποικίλους: σοφός σύντροφος και κυνηγός, ψυχοπομπός ή προειδοποιητική παρουσία· τα τοπικά αφήγηματα αποκτούν διαφορετικές αποχρώσεις, αλλά διατηρούν την κοινή συνισταμένη του σεβασμού προς το ζώο ως φορέα συμβολικών και πνευματικών λειτουργιών.

Συμπερασματικά, ο λύκος απασχόλησε τις παραδόσεις πολλών λαών και ενσωματώθηκε σε ένα εύρος ρόλων: ως σοφός κυνηγός στη Βόρειο Αμερική, ως άγριο θηρίο στη Σκανδιναβία, ως ιερό ζώο θεών στην Ελληνική και Ρωμαϊκή μυθολογία. Σε πολλούς μύθους τα όρια ανάμεσα στον άνθρωπο και στο ζώο είναι ρευστά· συνύπαρξη και μετασχηματισμός παράγουν ήρωες και τελετουργικά που οδηγούν στην αυτογνωσία και στην κοσμική επανίδρυση. 

Ο λύκος, υπό αυτή την συμβολική ανάγνωση, σημαίνει αξιοπρέπεια, επιμονή, αφοσίωση, γενναιότητα — και, πρωτίστως, φώτιση· η νυκτερινή του όραση τον καθιστά πρότυπο εκείνου που βλέπει μέσα στο σκοτάδι και οδηγεί προς το φως.

Παραπομπές: 

[1] Burkert, M., Greek Religion (κεφ. «Apollo»).

[2] Αριστοτέλης, Περὶ τὰ Ζῷα Ἱστορίαι.

[3] Kerényi, K., Apollo: The Wind, the Spirit and the God.

[4] Πλούταρχος, Περὶ τοῦ Εἶ τοῦ ἐν Δελφοῖς.

[5] Fontenrose, J., The Delphic Oracle.

[6] Nietzsche, F., Η Γέννηση της Τραγωδίας.

[7] Παυσανίας, Ἑλλάδος Περιήγησις (ενδεικτ. τομ. Φωκικά, Αρκαδικά).

[8] Παυσανίας, όπ. παρ. (αναφορές σε μνημεία και τοπογραφικά σημεία).

[9] Burkert, M., όπ. παρ. (τοπικές λατρευτικές πρακτικές).

[10] Chantraine, P., Dictionnaire étymologique de la langue grecque.

[11] Eliade, M., Rites and Symbols of Initiation.

[12] Vidal-Naquet, P., Le chasseur noir (σχετικά με μυστήρια και κυνηγετικές τελετουργίες).

[13] Διογένης Λαέρτιος, Βίοι Φιλοσόφων (αναφορές σε χώρους και σχολές).

[14] Livy (Τίτος Λίβιος), Ab Urbe Condita (σχέσεις ρωμαϊκών μύθων και συμβόλων).

[15] Cumont, F., Les religions orientales dans le paganisme romain.

Καύσωνας, Θεός Ύπνος και η Λήμνος — Μυθοπλασία καύσωνος και νυσταγμού.

 

Σύγχρονο πρωτότυπο δοκίμιο με την μορφή αρχαίας Ελληνικής Μυθοπλασίας.

Στις καυτές μέρες του καλοκαιριού, όταν ο Σείριος σκαρφαλώνει στον ουρανό δίπλα στον Ήλιο, και η ατμόσφαιρα πυρώνει όπως ο κλίβανος του Ηφαίστου, όλα στη γη —άνθρωποι, σπαρτά και ζώα— στενάζουν κάτω απ’ το βάρος της φωτιάς. Ακόμα κι οι θεοί δεν μένουν αλώβητοι. Ναι, ακόμη και στον Όλυμπο κάνει… ζέστη.

Ήταν, λοιπόν, εκείνες οι διαβόητες Κυνάδες ημέρες, όταν η ανατολή του Σειρίου σήμαινε όχι μόνο καύμα, αλλά και κρίση υπαρξιακή για τον πιο υπναρά των θεών: τον Ύπνο. Όσο οι άνθρωποι ίδρωναν και στριφογύριζαν στα άχυρα, οι θεοί πετάριζαν στα ανάκλιντρα τους δίχως να κλείνουν βλέφαρο. Ο Ύπνος είχε αρχίσει να βλέπει τους εφιάλτες... ξύπνιος. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η πελατεία του μειωνόταν αισθητά. Οι Αϋπνίες —κάτι μικρές, μοχθηρές θεότητες με μυτερά δάχτυλα— οργίαζαν, παίρνοντας το πάνω χέρι στον αιθέριο αυτόν κλάδο.

Ο Ύπνος, άλλοτε ράθυμος και νηφάλιος, περπατούσε τώρα νευρικά στις άκρες του Ολύμπου με βλέφαρα κατακόκκινα και βλέμμα απλανές. “Ούτε ένας αναστεναγμός βαθύς, ούτε ένα χασμουρητό με ουσία...” μουρμούριζε.

Ώσπου μια μέρα τον συνάντησε ο Ήφαιστος, που ανέβαινε απ’ το ηφαιστειώδες του εργαστήριο στην Λήμνο, με μια φλόγα ακόμη στο μανίκι του.

— Ύπνε, φίλε μου, γιατί τέτοια κατάρρευση; Φαίνεσαι σαν να σε πέτυχε φουρτούνα… σε αχυρένιο στρώμα.

— Μη με βλέπεις έτσι, Ήφαιστε. Αυτή η εποχή… με διαλύει. Η ζέστη είναι ανυπόφορη, ακόμα και στον Όλυμπο, και κανείς δεν κοιμάται πια. Οι Αϋπνίες πανηγυρίζουν. Οι άνθρωποι στριφογυρνούν, οι θεοί παραμιλούν, κι εγώ... νιώθω αδύναμος.

Ο Ήφαιστος αναστέναξε, σκούπισε τον ιδρώτα από το καπνομουτζουρωμένο μέτωπο του με ένα χαλκουργικό πανί και του απάντησε:

— Έλα μαζί μου στη Λήμνο! Τη γνωρίζεις; Είναι η δική μου κατοικία στη γη. Νησί δροσερό, ανεμόεσσο, με θαλασσινές σπηλιές, κρυφές ακτές και κύματα που νανουρίζουν. Θα βρεις τη γαλήνη σου, φίλε μου. Οι Λημνιοί με αγαπούν, αλλά —για να λέμε την αλήθεια— σε σένα έχουν μια ιδιαίτερη αδυναμία. Είναι άνθρωποι που ξέρουν να... κοιμούνται!

Ο Ύπνος σήκωσε τα φρύδια. Ένα νησί μόνο για καλοκαίρι; Δροσιά, άνεμος, θάλασσες και ιερή τεμπελιά; Του φάνηκε ιδανικό.

Και έτσι, από τις μέρες του αρχαίου κόσμου, λέγεται πως ο θεός Ύπνος περνά τα καλοκαίρια του στη Λήμνο, κοιμώμενος στις σκιερές χαράδρες της Μύρινας με θέα τον Άθω, το ιερό άβατο της Αρτέμιδος, βουτώντας στον ήσυχο όρμο της Ηφαιστίας, και κάνοντας σιέστα στις αλυκές, στην χορταρολίμνη παρέα με τα φλαμίνγκο. Not bad at all 😁

Η απόφαση πάρθηκε. Και ο Θεός Ύπνος ήρθε να κατοικήσει μαζί με τον Ήφαιστο ανάμεσα στους θνητούς της Λήμνου. Η παρουσία του θεού άλλαξε τους ρυθμούς του νησιού: ακόμα και σήμερα, στις πιο καυτές ώρες της μέρας, η Λήμνος βυθίζεται σε μια μαγική σιγή. Τα τζιτζίκια ψιθυρίζουν σαν ρολόγια ονείρου, οι άνθρωποι κλείνουν παντζούρια και καρδιές, και το μεσημεριανό ύπνος είναι σχεδόν υποχρεωτικός.

Οι παλιοί λένε πως, αν κοιμηθείς στο νησί εκείνη την ώρα, ο ίδιος ο Ύπνος περνά απαλά από δίπλα σου και σου αφήνει ένα όνειρο στα χείλη — κάτι δροσερό, κάτι με αλάτι και ανεμόεσσες θύμησες.

Κι όταν φυσούν τα μελτέμια, δεν είναι μόνο οι θάλασσες που χαίρονται. Είναι και ο Ύπνος που αναστενάζει γλυκά, σκεπασμένος με ένα σεντόνι από αρμύρα και παύση.

Υ.Γ. Αν νυστάξεις στη Λήμνο, άφησέ τον να σε πάρει. Δεν είναι κόπωση· είναι μυθική ευλογία. Δοκιμάστε το 🙏