Το μονοπάτι του μέλλοντος στην εποχή της κλιματικής κρίσης και της τεχνητής νοημοσύνης.

 

Αυτό που χαρακτηρίζει την εποχή μας είναι η αναμονή. Είναι το αίσθημα πως τα πάντα μοιάζουν να τελειώνουν. Είναι η εποχή της «αναμονής» του νέου το οποίο θα προκύψει μέσα από τα σαθρά ερείπια του παλαιού. Κάτι «νέο κυοφορείται», το οποίο θα «γεννηθεί» με τρόπο μάλλον επώδυνο, μέσα από πολέμους, γεωπολιτικές ανακατατάξεις, την τεχνητή νοημοσύνη, ηθικά και ανθρωπιστικά διλήμματα που απειλούν την ίδια μας την ύπαρξη.

Τα πάντα δείχνουν πως βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι της πλανητικής ιστορίας μας. Κάθε αλλαγή προϋποθέτει να σκοτώσουμε το παλαιό, απαιτείται κάποια θυσία και αυτό οι άνθρωποι το γνωρίζουν, όμως αυτό θα σημαίνει και την άνοδο σε ένα καλύτερο ποιοτικότερο επίπεδο. Έτσι, κάθε φορά που έχουμε αρνητικές στροφές πρέπει να θυμόμαστε ότι είναι μέρος του κύκλου που είναι απαραίτητος για την εξέλιξη, για την πρόοδο, και την ανανέωση.

Στις μέρες μας είναι πλέον φανερό, πως ζούμε μια κορύφωση, καθώς το παρόν θρυμματίζεται, αποσυντίθεται και εξαντλείται ταχύτατα. Το «κακό», το απρόσμενο και το ξαφνικό, πιέζει το παρόν και κάνει αβέβαιο το μέλλον, γεννώντας το φόβο του άγνωστου και απρόβλεπτου μέλλοντος. Ο πολιτισμένος κόσμος μας, συνταράσσεται ακόμη από θρησκευτικές μισαλλοδοξίες και φανατισμούς, πολέμους, αναθεώρηση εδαφών και συνθηκών, σε μετακινήσεις πληθυσμών. Η οικονομική πρόοδος αναιρέθηκε μέσω της κρίσης χρέους, του άυλου χρήματος και της μεταφοράς των γραμμών παραγωγής σε χώρες με εξευτελιστικό κόστος εργασίας, χτύπησε τους ίδιους τους εμπνευστές της.

Η ραγδαία ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, μας έκανε παντοδύναμους και αλαζόνες, θεωρώντας πως οι εφιάλτες του παρελθόντος είχαν πια παρέλθει ανεπιστρεπτί, και πως καθένας μπορούσε να εκπληρώσει κάθε του επιθυμία, ελεύθερος από κάθε είδους δεσμά. Παρατάθηκε ο χρόνος ζωής μας, θεραπεύθηκαν θανατηφόρες ασθένειες και προσφέρθηκε γενικότερα μία καλύτερη ποιότητα ζωής, έως ότου ήρθε ο κορονοϊός.

Και ξαφνικά το όνειρο της γραμμικής βελτίωσης της ζωής μας, τελείωσε, όταν αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε πως η ίδια η τεχνολογική πρόοδος ίσως έχει δημιουργήσει κινδύνους από κοινωνικοποίησης, αποστασιοποίησης, ελέγχου των μαζών, ανεξέλεγκτων ιών, αλλά και της ραγδαίας επιδείνωσης του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής. Ίσως για αυτό το λόγο η βιόσφαιρα αντιδρά, με αποτέλεσμα οι φυσικές καταστροφές ξαφνικά και γραμμικά να πολλαπλασιάζονται. Κάτι που θα μπορούσαμε να το αποδώσουμε στην «προδοσία» του ανθρώπου προς τη φύση, αφού την έχει εκμεταλλευτεί και απορροφήσει χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες.

Η τάση της προσκόλλησης στην ύλη που παρατηρείται, και η αυξανόμενη πνευματική αδράνεια, σε συνδυασμό με την έλλειψη βούλησης για βαθύτερο στοχασμό του «μυστηρίου της φύσης και του ανθρώπου», οφείλονται στην κυριαρχία του ορθολογισμού, και στην τυφλή πρακτικότητα του σύγχρονου υλιστικού πολιτισμού. Αυτός ο πολιτισμός μας έχει εθίσει στο να βλέπουμε τον κόσμο με ένα διαχωριστικό πρίσμα: άνθρωπος και φύση, άνθρωπος και τεχνολογία, αντί για μια αρμονική σύνθεση.

Η σύγχυση πραγματικών και πλασματικών αναγκών, η πνιγηρή εντατικοποίηση του ρυθμού της ζωής στις μεγαλουπόλεις, η εσωτερική μοναξιά, το άγχος και η αγωνία αλλοτριώνουν βαθύτατα και παρεμποδίζουν την πνευματική ολοκλήρωση των ανθρώπων. Το να παρασυρόμαστε από επιφανειακές επιθυμίες και να επιθυμούμε συνεχώς περισσότερα αντικείμενα, είναι το ακριβώς αντίθετο από το να αναζητούμε την εσωτερική γαλήνη και πληρότητα.

Ο υλικός ευδαιμονισμός σε συνδυασμό με τα αξιοθαύμαστα κατά τα άλλα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα, αλλά και τον συνεχιζόμενο βομβαρδισμό των πληροφοριών, δεν αφήνουν στον άνθρωπο τον αναγκαίο χρόνο για να ασχοληθεί σοβαρά και επίμονα με τον «εσωτερικό του εαυτό». Το να συνειδητοποιούμε και να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας είναι ίσως η πιο επείγουσα ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου.

Οι νέες τεχνολογίες σίγουρα μας οδηγούν πιο κοντά στ' αστέρια, αλλά επίσης και πιο μακριά απ' τον εαυτό μας. Ο άνθρωπος του σήμερα έχει «μονωθεί» από τη φύση και δεν νοιώθει κομμάτι της. Νοιώθει «ξένος» στο ίδιο του το σπίτι. Έχουμε δημιουργήσει ένα πολιτισμικό σύστημα το οποίο έχει γίνει πάρα πολύ μεγάλο για την κατανόησή του.

Καθώς μάλιστα διαθέτουμε ακόμα περισσότερο περιορισμένη ικανότητα να διαχειριζόμαστε και να χρησιμοποιούμε αυτό το σύστημα, έχουμε παραχωρήσει στην τεχνολογία πολλές από τις ανάγκες και τις προσδοκίες μας. Η τεχνολογία εξελίσσεται με ραγδαίους ρυθμούς, αλλά παράλληλα μας απομακρύνει από το πραγματικό νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης και από την ισχυρή σύνδεση που θα έπρεπε να έχουμε με τη φύση και τον πλανήτη μας.

Ζούμε σε μια εποχή όπου η ανασφάλεια και το άγχος κυριεύει τη ζωή μας, άγχος για να επιτύχουμε, για να ανέβουμε στην κοινωνική και οικονομική κλίμακα, άγχος και ώθηση προς την προσωπική εγωιστική επιτυχία, σε ένα κοινωνικά ηθικά αποδεκτό περιβάλλον, σε μια καθημερινή αλλοτρίωση μέσω ενός προσωπείου που οι άλλοι επιθυμούν από εμάς.

Και μέσα σε όλη αυτή την πίεση, κανείς δεν φρόντισε να μας μάθει πώς να είμαστε ειλικρινείς πρώτα και κύρια μέσα μας και στη συνέχεια γύρω μας. Κανείς δεν μας έμαθε να αγαπάμε χωρίς ανταλλάγματα, να συντρέχουμε, να συνυπάρχουμε ειρηνικά, να ονειρευόμαστε, να αφουγκραζόμαστε και να σεβόμαστε την τροφό μας Γαία, το σύμπαν ολόκληρο. Αν δεν έχουμε συνείδηση αυτών των αξιών, δύσκολα θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε στον δρόμο της αληθινής εξέλιξης.

«Ο άνθρωπος είναι ένας μικρός Κόσμος και υπάρχουν μέσα σε αυτόν κατά τρόπο μερικό όλα όσα υπάρχουν μέσα στον Κόσμο κατά τρόπο θεϊκό και καθολικό», αναφέρει ο Πρόκλος, (Εις τον Τίμαιο Πλάτωνος). Αυτή η σοφή ρήση μας υπενθυμίζει ότι οι απαντήσεις για το μέλλον μας υπάρχουν ήδη μέσα μας, αρκεί να είμαστε ανοιχτοί και έτοιμοι να τις ανακαλύψουμε.

Δεν μας έμαθαν να σιγούμε εμπρός στις μεγάλες αλήθειες της Ζωής, και τώρα πληρώνουμε το τίμημα τόσο σε ατομικό όσο και σε πλανητικό επίπεδο. Δεν μας έδειξαν τον τρόπο του σκέπτεσθαι, όπου μέσω της καλλιέργειας της δημιουργικής σκέψης να ωθηθεί η ύπαρξή μας σε ουσιαστική συνειδησιακή αλλαγή, παράγοντας θετικές σκέψεις πάνω σε παγκόσμια-ανθρώπινα προβλήματα.

Το μονοπάτι του μέλλοντος ανήκει σε εκείνους που γνωρίζουν πως να ερευνούν, καθώς η μάχη εναντίον της άγνοιας είναι τόσο επείγουσα όσο εκείνη που διεξάγεται ενάντια στην αποσύνθεση και στη διαφθορά. Ο David Booth αναφέρει σχετικά:

«Για εκείνους από εσάς που ξέρουν, δεν υπάρχει τίποτα περαιτέρω να πω. Για εκείνους από εσάς που δεν ξέρουν, αρχίστε να ψάχνετε τώρα. Για εκείνους από εσάς που δεν ξέρουν, και δεν φροντίζουν να μάθουν, ούτε θα ερευνήσετε ούτε θα προετοιμαστείτε, αλλά δεν θα μπορείτε ποτέ να πείτε ότι δεν προειδοποιηθήκατε, παρά μόνο ότι δεν πιστέψατε ότι σας είπαν…»

Δεν είναι εύκολη η μάχη με τη σκοτεινή άγνοια, διαθέτει πολλούς συμμάχους, στεγάζεται σε πολλές χώρες, καλύπτεται με διάφορα ενδύματα, ένα εκ των οποίων είναι οι συνωμοσιολογίες. Χρειάζεται να είναι κανείς εφοδιασμένος με υπομονή και κριτικό πνεύμα, γιατί η μάχη με την άγνοια είναι η μάχη με το χάος. Προσοχή όμως, "η πολυμάθεια δεν διδάσκει κατ' ανάγκη και τη Φρόνηση", όπως ορθά αναφέρει ο Ηράκλειτος!

Σε ένα αβέβαιο και ασαφές περιβάλλον, πολλοί στρέφονται στο παρελθόν. Το παρελθόν δεν μπορεί να 'ξεχαστεί', να αλλάξει, ή να διαγραφεί, μπορούμε υπό προϋποθέσεις να μάθουμε από αυτό. Σε αυτή μας την προσπάθεια δεν θα πρέπει να κρίνουμε το παρελθόν με όρους του παρόντος, διότι ελοχεύει ο κίνδυνος του «παροντισμού».

Ο Παροντισμός είναι το παραμορφωτικό (αν και αναπόφευκτο) πρίσμα μέσα από το οποίο εξετάζουμε το παρελθόν, με αποτέλεσμα να διαμορφώνουμε ένα διαφορετικό παρελθόν, σύμφωνα με την εκάστοτε «μόδα» του παρόντος. Κι αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με την συμβατική επιστήμη της Ιστορίας και τα προβλήματά της. Το παρόν είναι το κλειδί του παρελθόντος. Το παρόν διαμορφώνει το παρελθόν. Κι ο νους μας διαμορφώνεται έτσι ώστε να αντιλαμβάνεται το παρελθόν με διαφορετικό τρόπο σε διαφορετική εποχή. Το παρελθόν αλλάζει συνέχεια. Είναι κάτι που προκαλεί άφατο τρόμο – γιατί έτσι και παραδεχτούμε ότι οι αναμνήσεις που έχουμε στο κεφάλι μας δεν είναι δικές μας, τότε ποιοι είμαστε;

Είναι πολύ λεπτό αυτό το σημείο. Τώρα, το «τι θα γινόταν εάν…» είναι μια γοητευτική φράση που μπορεί να φέρνει αλλεργία στους ορθόδοξους ιστορικούς, αλλά η οποία ανοίγει συναρπαστικούς ορίζοντες τους οποίους έχει πολλάκις εξερευνήσει η σημαντικότερη μορφή λογοτεχνίας, η επιστημονική φαντασία. Και έχει πολύ μεγάλη αξία στον σημερινό κόσμο, ο οποίος κοιτά ιδεοληπτικά, εμμονικά και συνεχώς πίσω.

Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι ότι ζούμε σε πονηρούς και επικίνδυνους καιρούς, σε μία εποχή όπου το μόνο βέβαιο είναι το αβέβαιο. Για ένα πράγμα μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Έχουμε βιώσει γεγονότα τα οποία έφεραν τα πάνω κάτω στην ζωή μας.

Βιώσαμε σεισμούς, τσουνάμι, πυρηνικές καταστροφές, λοιμούς, πολέμους, αποδόμηση πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών μοντέλων, πανδημίες. Η ανθρωπότητα για μία ακόμη φορά υποβάλλεται σε μια εξελικτική κρίση, στην οποία «κρύβεται» εκ νέου η επιλογή του πεπρωμένου της.

Εξ ανάγκης μεταστοιχειωνόμαστε σε μία γενιά πλήρους εμπειριών, γεγονός που καταγράφεται στη σκέψη μας και στον τρόπο που οφείλουμε να βλέπουμε πλέον τη ζωή και το μέλλον. Τίποτα πλέον δεν είναι σταθερό, καθώς είναι φανερό πως «όλα τελειώνουν» τόσο σε φυσικό, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Βρισκόμαστε σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο σταυροδρόμι, στο οποίο κρύβονται οι ορθές ή όχι επιλογές του πεπρωμένου μας. Και το πεπρωμένο δεν είναι θέμα τύχης, αλλά θέμα επιλογής. Δεν είναι κάτι που πρέπει να περιμένουμε, αλλά κάτι που πρέπει να πετύχουμε.

Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχουν εύκολες ή ασφαλείς λύσεις, παρά μόνο σωστές ή λάθος επιλογές!

Περιβαντολογικές καταστροφές και ο μύθος του Ερυσίχθονα

Ο μύθος του Ερυσίχθονα παραμένει επίκαιρος και αποτελεί ένα διαχρονικό μήνυμα στην ανθρωπότητα. Δυστυχώς οι σύγχρονοι Ερυσίχθονες πολλοί. Καταστροφείς του φυσικού περιβάλλοντος άνθρωποι που έχουν υιοθετήσει αξίες υπερκαταναλωτισμός, ανταγωνισμός, οικονομική κυριαρχία, άκρατος υλισμός και αποξένωσε από την φύση, την οποία την αντιμετωπίζουμε ως ξένο και άψυχο σώμα χρήσιμο. Την καταστρέφουμε συστηματικά,  ξεχνώντας πως αποτελούμε αναπόσπαστο τμήμα της, και πως οι ακόρεστες επιθυμίες μας  είναι άπειρες, την στιγμή που  ο πλανήτης μας είναι πεπερασμένος.

Αξίες marketing, διαφημίζουν το πρόσκαιρο κέρδος και το ατομικό συμφέρον αδιαφορώντας για τις ανεπανόρθωτες βλάβες που προκαλούν στο περιβάλλον, υποθηκεύοντας  το μέλλον των επόμενων γενιών. Αναζήτηση  πλούτου,  και επίπλαστου ευημερισμού, αδιαφορία  για τις πραγματικές μας  ανάγκες, και τις επιπτώσεις των επιλογών μας.

Στην Ελλάδα όπου κυριαρχεί ο ανορθολογισμός η έλλειψη σχεδιασμού, η μη εφαρμογή των νόμων, η κομματοκρατίας, ο ατομισμός  και ο ωχαδερφισμός, το μέλλον των παιδιών μας καταστρέφεται συστηματικά, όχι μόνο από την οικονομική πτώχευση και τα μνημόνια αλλά και την συστηματική καταστροφή του περιβάλλοντος και τις πυρκαγιές  οι οποίες   έχουν ως αποτέλεσμα  πλήθος άλλων περιβαλλοντολογικών  επιπτώσεων και καταστροφών. Πριν από 11 μόνο χρόνια είχε ξανακαεί η Ελλάδα. Η επιθυμία και η βούληση του Νεοέλληνα δεν μπορεί να παραβιάζει ατιμώρητα, τους νόμους της φύσης, της οικολογίας, της οικονομίας και της κοινωνίας.

Οι δασικές πυρκαγιές από το 1973 και μετά, αυξήθηκαν αποδεικνύοντας την παντελή έλλειψη σχεδίου, και την υποταγή στα σκοτεινά οικονομικά συμφέροντα, που μαίνονται τις δασικές εκτάσεις προκαλώντας εγκληματικούς εμπρησμούς. Και ενώ οι αντιπρόσωποι της κληρονομικής δημοκρατίας μας , κάνουν λόγο για αναδασώσεις και σχέδια επί χάρτου, στην πράξη ολιγωρίες και παραλήψεις, αλλά και εμπαιγμοί, όπως η αναθεώρηση του άρθρου 24 για τα δάση, που αναστέλλει τις κατεδαφίσεις των αυθαιρέτων, αποδεικνύει τα αντίθετα. Κατά την περίοδο της απελευθέρωσης της Ελλάδας από τον τουρκικό ζυγό, υπολογίζεται ότι τα ελληνικά δάση κάλυπταν το 50% περίπου του ελληνικού εδάφους., ενώ σήμερα περίπου καλύπτουν περίπου το 20%, έχουμε ακόμη αρκετά να κάψουμε.

Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας διαμόρφωσε στο πέρασμα του χρόνου τις κατάλληλες εκείνες συνθήκες για μια βλάστηση, που εκτός της Ιβηρικής χερσονήσου, διατηρεί την μεγαλύτερη ποικιλία ειδών χλωρίδας στην Ευρώπη. 

Από τα είδη της ελληνικής χλωρίδας, το 13% περίπου συναντάται μόνο στην Ελλάδα. Στην Ελλάδα έχουμε, δέκα «Εθνικούς Δρυμούς» συνολικής έκτασης περίπου 68.000 εκταρίων, από τα οποία 34.000 εκτάρια είναι οι πυρήνες τους.

Τα  αίτια των πυρκαγιών και των πλημμυρών  οι οποίες στοίχισαν και προφανώς θα συνεχίζουν να στοιχίζουν τόσες ψυχές (σε μία χώρα με τεράστιο ανάμεσα στα άλλα δημογραφικό πρόβλημα),  πιθανότατα δεν οφείλονται ούτε σε ασύμμετρες  απειλές ούτε σε υβριδικούς πολέμους και θεϊκές τιμωρίες. Αποτελούν απλώς το επιστέγασμα του γεγονότος πως η  χώρα αυτή λειτουργεί μονίμως  με αυτόματο πιλότο, δεν μαθαίνουμε από τα λάθη μας, δρούμε πάντα μετά το πρόβλημα. Γραφειοκρατία, έλλειψη υποδομών απλά επιδεινώνουν την ήδη επιβαρυμένη σε παγκόσμια κλίμακα κατάσταση. Η ευθύνη σε τοπικό επίπεδο μας βαραίνει όλους σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό. Κυβερνώντες πρώην και νυν και πολίτες που εκλέγουν τους κυβερνώντες και κάνουν τα στραβά μάτια. 

Η κλιματική αλλαγή είναι ένα φαινόμενο που μας αφορά  όλους. Η τοπική όμως διαχείριση του φαινομένου στον μικρό μας μικρόκοσμο και η ανάπτυξη της οικολογικής συνείδησης, αφορά όλους τους Έλληνες. Οι πρόγονοι μας μας είχαν προειδοποιήσει για την Νέμεση  που επιφέρει η ύβρης έναντι στην φύσεως . Ο μύθος του Ερισύχθονος είναι χαρακτηριστικός.

Ο μυθικός Ερυσίχθονας ο Θεσσαλός,  ήταν γιος του Τρίοπα και εγγονός του Θεού Ποσειδώνα. O Ερυσίχθονας ήταν εγωιστής, ασεβής, βλάσφημος, και υπερόπτης. Δεν είναι τυχαίο πως το όνομα του  σημαίνει,  αυτός που σχίζει, που προκαλεί πληγή στη γη, όπως θα διαπιστώσουμε στην συνέχεια του Μύθου. Θέλοντας να χτίσει ένα μεγαλοπρεπές παλάτι,  κάποια ημέρα ο  Ερυσίχθονας διέταξε τους υπηρέτες του να πάνε στο παρακείμενο ιερό άλσος, το οποίο είχαν αφιερώσει οι Πελασγοί στη θεά Δήμητρα για να κόψουν τα δέντρα, ώστε να μπορέσει να χτίσει με αυτά το παλάτι του. 

Ανάμεσα στα δέντρα  βρισκόταν  και μία πανύψηλη ιερή βελανιδιά η οποία ήταν αφιερωμένη στην Θεά Δήμητρα (Θεά της Γης) , γύρω από την οποία  χόρευαν οι Δρυάδες.  (Η  βελανιδιά  ήταν επίσης  το ιερό δένδρο του Δία και το χαρακτηριστικό θρόισμα των φύλλων της μαζί με το νερό που έβγαινε από την κοιλότητα του δέντρου θεωρούνταν στη Δωδώνη έδινε χρησμό).  Πριν προχωρήσω  στην συνέχεια του μύθου,  είναι σκόπιμο να κάνω μία αναφορά,   τόσο στην σχέση ανθρώπου και φύσης  στην αρχαιότητα,  όσο και στην «υπόσταση» των νυμφών. 

Στην αρχαιότητα ο άνθρωπος  ένοιωθε αναπόσπαστο μέρος της φύσης,  βιώνοντας   την αμοιβαία αλληλεξάρτηση όλων των βασιλείων της ζωής.  Θεωρούσε την Γαία (γη) και τα βασίλεια της  ζώντες οργανισμούς, εκφράσεις ενός ενιαίου συνόλου, αποδίδοντας τους Θεϊκές ιδιότητες.Όσον αφορά τις νύμφες, πίστευαν πως κατοικούσαν στα όροι, στα  δάση στα ποτάμια και στις Θάλασσες. Οι Νύμφες κατατάσσονταν γενικά μεταξύ θεών και θνητών  ως ημίθεες. Δεν ήταν αθάνατες ζούσαν όμως πολλά χρόνια και τρέφονταν με αμβροσία. 

Οι αρχαίοι τις λάτρευαν παντού στην Ελλάδα και τους πρόσφεραν θυσίες με πρόβατα, κατσίκες, μέλι και λάδι. Ζούσαν στα βουνά  και στην άγρια φύση,  τραγουδούσαν και χόρευαν μαζί με τον Πάνα,  τις Χάριτες, και την  Άρτεμη σε λιβάδια και  πλαγιές, συνήθως κοντά σε  πηγές.  Υπήρχαν οι Νύμφες των ποταμών, οι Ναϊάδες,  οι νύμφες  της θάλασσας οι  Νηρηίδες και οι  Ωκεανίδες,  οι νύμφες των Βουνών, και  οι νύμφες των δασών και των δέντρων οι  Αμαδρυάδες  οι οποίες  ζούσαν στα δέντρα . 

Μόλις  έκανε την εμφάνιση του ένα δέντρο  στην επιφάνεια της γης,  πίστευαν πως  μία Αμαδρυάδα το «εμψύχωνε»,   το προστάτευε,  και μοιραζόταν την μοίρα της μαζί του. Πίστευαν πως οι Αμαδρυάδες πέθαιναν ταυτόχρονα με τα δένδρα,  και τις θεωρούσαν «όντα» που μπορούσαν να διαδραματίσουν ρόλο μεσάζοντα ανάμεσα στους θεούς. Όταν ερχόταν η ώρα της Νύμφης να πεθάνει, μαραινόταν πρώτα το δέντρο της μέσα στη γη. Οι Νύμφες έχουν επιζήσει στη λαϊκή παράδοση έως  σήμερα,  ως  νεράιδες.Αναφέρει σχετικά  Αναστάσιος Στέφανος: 

«Εν γένει ο σεβασμός των αρχαίων Ελλήνων προς τα ιερά άλση ήτο τοιούτος, ώστε από των δένδρων τούτων δεν ήτο επιτετραμμένον ν' αφαιρεθώσιν ούτε κλάδοι, ούτε τα καταπέσοντα φύλλα, ακόμη δε περισσότερον απηγορεύετο και η κοπή τούτων [...] Τι απέγινεν όμως η αρχαία προς τα δάση λατρεία και ο θρησκευτικός σεβασμός τον οποίον έτρεφον οι ημέτεροι πρόγονοι και τον οποίον μαρτυρεί η ιστορία; Δυστυχώς δεν εκληροδοτήθη εις ημάς, διότι τα ημέτερα ήθη πολύ απεμακρύνθησαν των προγονικών. Οι θρησκευτικοί δεσμοί των αρχαίων από πολλού διερρήχθησαν, οι δε δεσμοί, δι' ων συνέδεσεν η φύσις την ευδαιμονίαν των ανθρώπων μετά της υπάρξεως δασών, έπαυσαν όντες τοιούτοι. Το δένδρον δεν προσωποποιείται πλέον ως νύμφη, δεν παρίσταται πλέον εις το όμμα του νεωτέρου θετικιστού ως μετέχον της λύπης και της χαράς ημών [...] Το ελληνικόν δάσος θα σωθή, αν ξυπνήση εις την κοινωνίαν μας η πίστις εις την ωφελιμότητά του, εις την ωμορφιά του καθώς και εις την χρησιμότητά του. Είναι ανάγκη να κινηθή η δημοσία γνώμη υπέρ της Ελληνικής χλωρίδος» [1]

Επιστρέφοντας στην εξιστόρηση του μύθου,  όταν οι  υπηρέτες του Ερυσίχθονα έχοντας διαπιστώσει την αλόγιστη  καταστροφή των δέντρων εξαιτίας της πλεονεξίας του, προσπάθησαν να τον μεταπείσουν για την άσκοπη κοπή τόσων δένδρων.  Κυρίως όμως του εξέφρασαν τον φόβο τους για το ενδεχόμενο να ξεσπούσε επάνω τους  η οργή της θεάς Δήμητρας. Αυτός όμως  άρπαξε ένα τσεκούρι και είπε: 

- «Δεν με ενδιαφέρει αν το δέντρο αυτό το αγαπά η Θεά. Ακόμα και η ίδια να ήταν, θα την έριχναν κάτω αν στεκόταν στον δρόμο μου». 

Κάποιον δε που προσπάθησε να τον σταματήσει, τον σκότωσε φωνάζοντας : 

-«Ορίστε η ανταμοιβή σου για τον οίκτο σου».

Με την πρώτη όμως τσεκουριά που έδωσε,  παρουσιάσθηκε ενώπιον του η ιέρεια της Δήμητρας Νικίππη, που δεν ήταν παρά η ίδια η θεά μεταμορφωμένη. Η ιέρεια προσπάθησε να σταματήσει το κόψιμο των δέντρων, αλλά ο Ερυσίχθονας την απείλησε με την αξίνα του. Η Θεά τότε  εμφανίσθηκε με όλη της τη θεϊκή μεγαλοπρέπεια.  Σύμφωνα με τον Καλλίμαχο (3ο αι. π.X.),  η Θεά ρώτησε : 

- «Tις μοι καλά δένδρεα κόπτει;»  - ποιος είναι ο βέβηλος που κόβει την ιερή βελανιδιά της - ; 

Hταν ο Eρυσίχθων,«πίτυς, μεγάλαι πτελέαι και όχναι» – πεύκα, φτελιές μεγάλες και αχλαδιές. Στα  επόμενα χτυπήματα του τσεκουριού η βελανιδιά, δέντρο πελώριο με κορμό δεκαπέντε οργιές χοντρό, αναστέναξε κι από την πληγή έτρεξε αίμα, και η νύμφη που ζούσε μέσα του, πεθαίνοντας μαζί του, προέβλεψε την τιμωρία του ιερόσυλου Ερυσίχθονα.

Οι δούλοι στην θέα της Θεάς Δήμητρας  έφυγαν πανικόβλητοι, ικετεύοντας για οίκτο. Η Δήμητρα πράγματι τους λυπήθηκε και τους άφησε να φύγουν δίχως να τους βλάψει, ενώ τον ασεβή Ερυσίχθονα τον περίμενε πολύ σκληρή τιμωρία, λίγο αργότερα.  Η Δήμητρα ζήτησε από την Πείνα που κατοικούσε στην Σκυθία μαζί με τον τρόμο  και το κρύο, να επισκεφτεί και να κυριεύσει τον Ερυσίχθονα. Της ζήτησε να μην μπορεί να ανακουφίσει την πείνα του ο Ερυσίχθονας με τα πλούσια δώρα που η Γη παρέχει στον άνθρωπο. Η πείνα υπάκουσε τις εντολές της Δήμητρας,  και το βράδυ που ο Ερυσίχθονας κοιμόταν τον επισκέφτηκε. Μετά από αυτό, η πείνα έφυγε από την γη της αφθονίας την Θεσσαλία,  και επέστρεψε στο σπίτι της. Ο ιερόσυλος Ερυσίχθονας ονειρεύτηκε στον ύμνο του  πως πεινούσε,  και όταν ξύπνησε η πείνα του είχε γίνει απερίγραπτη. 

Από εκείνη την στιγμή ο Ερυσίχθονας άρχισε να τρώει ό,τι έβρισκε μπροστά του. Αφού έφαγε ό,τι φαγώσιμο βρισκόταν στο σπίτι του, άρχισε να γυρίζει στους δρόμους και να αρπάζει τις προσφορές από τους βωμούς. Κανείς δεν μπορούσε πλέον να τον βοηθήσει, ούτε οι γονείς του,  ούτε  ο  παππούς του ο Ποσειδώνας,  λόγω της ύβρεως απέναντι σε άλλο Θεό. Στο μεταξύ ο Ερυσίχθονας βασανιζόταν όλο και περισσότερο από την πείνα. Η κόρη του Μήστρα  που είχε την ικανότητα  από τον Ποσειδώνα να μεταμορφώνεται, μεταμορφωνόταν συνέχεια σε διαφορετικές σκλάβες  προς πώληση,  ώστε να κερδίζει χρήματα για να «σώσει» με αυτά αγοράζοντας τρόφιμα  για τον πατέρα της.  

Στο τέλος όμως  τίποτα δεν ήταν ικανό να κορέσει την πείνα του Ερυσίχθονα. Έτσι μη έχοντας να φάει τίποτα πια, άρχισε να τρώει τις ίδιες του τις σάρκες έως ότου βρήκε κατ’  αυτό τον τρόπο  φρικτό θάνατο...! 

Η εκ νέου αναγνώριση της αλληλεπίδρασης του φυσικού κόσμου στο σύνολό του, η συνειδητοποίηση των αποτελεσμάτων της αλόγιστης και καταστροφικής δραστηριότητας του ανθρώπου,  στο  οικοσύστημα, και  εν τέλη η άρση της ανθρώπινης αλαζονείας,  θα πρέπει να αποτελέσουν  τα βασικά  συνθετικά στοιχεία του συνειδητοποιημένου  πολίτη της κοινωνίας του  21ου αιώνα. Οι πρόγονοι μας  πρωταγωνίστησαν στο παρελθόν στη θέσπιση των άυλων αξιών, εμείς συνεπώς σήμερα έχουμε την ιερή  υποχρέωση  να πρωτοστατήσουμε σε αυτή την αλλαγή συνείδησης για μία άλλη  στάση ζωής.

Θα πρέπει να αντιληφθούμε  την φύση ως «ΟΛΟΝ». Και επειδή η Φύση αφορά το « ΟΛΟΝ» ,  η θέληση για το καλό, θα πρέπει να αποτελέσει ένα  οικουμενικό ιδεώδες, για όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες. Η  ανάγκη των σύγχρονων κοινωνιών συνεπώς,  θα πρέπει  να είναι η αναγνώριση αξιών,  που θα  προϋποθέτει τον σεβασμό για όλες τις μορφές της ζωής, και το δικαίωμα για μια ζωή αξιοπρεπή, με τοποθέτηση του κοινού καλού πάνω και πέρα από το ατομικό συμφέρον.

Όχι αλλά λόγια εκ των υστέρων , δράσεις εκ των προτέρων απαιτούνται. Το αύριο των παιδιών μας αφανίζεται σταδιακά από τις δράσεις και τις επιλογές του χθες και το σήμερα. Είναι η ώρα της αφύπνισης, και της δράσης χωρίς πολλά λόγια και υποσχέσεις. Η τύχη της Ελλάδας βρίσκεται στα χέρια μας.

Παραπομπή.

1. Αναστάσιος Στέφανος, επιθεωρητής αναδασώσεων, "Αι Δρυάδες των αρχαίων Ελλήνων και τα δάση των νεωτέρων" (1933)

Αρχαιολατρεία και παρασιτισμός..

Πρόσφατα συνάντησα ένα κύριο, ο οποίος με ρώτησε αν ασχολούμαι με την αρχαία Ελλάδα. Στην καταφατική μου απάντηση, μου είπε πως είναι μυημένος και "μαθητής" του νεο - Πυθαγόρειου ( ; ) Λάσκου , (δείχνοντας μου ταυτόχρονα κάποια χαϊμαλιά με τον παρεξηγημένο όπως μου είπε "μαίανδρο", ο οποίος ήταν περίοπτα κρεμασμένος στο δασύτριχο στέρνο του). Όταν του απάντησα πως δεν  γνωρίζω τον δάσκαλο του Λάσκο, έδειξε να απορεί. Ερευνώντας αργότερα, κατάλαβα ποιόν εννοούσε. Αφορμής δοθείσης λοιπόν, ας τα πάρουμε από την αρχή.

Το κίνημα της λεγόμενης «επανελληνίσεως» ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’80 αρχές της δεκαετίας του ’90, και αποτέλεσε εξ αρχής δυστυχώς ένα συνονθύλευμα ετερόκλητων στοιχείων, με αναφορές στο αρχαίο κλέος μπερδεμένο με την Ορθοδοξία, το υπερφυσικό, την παραφιλολογία, τον Εθνικισμό, και το «υπερφυσικό», συγκροτώντας έναν ευρύτερα ανορθολογικό χώρο, με έντονα συνωμοσιολογικά, και φυσικά αντισημιτικά, χαρακτηριστικά.

Η ανάγκη επανασύνδεσης με το λαμπρό παρελθόν της αρχαίος Ελλάδος, προέκυψε ως μία ανάγκη σε μία μεταβατική εποχή, όταν όμως δυστυχώς, οι Νέο Έλληνες είχαν αποκοπεί από την κλασσική παιδεία αλλά και την μυθολογία, συνεπώς και τον τρόπο σκέψης και κυρίως δράσης των προγόνων τους.

Από αυτόν τον παράδοξο «Ελληνοκεντρικό» χώρο, προέκυψαν θεωρίες, περί γονιδιακής υπεροχής των Ελλήνων, σύνδεσης τους (των αρχαίων Ελλήνων ή των Θεών) με εξωγήινους πολιτισμούς, υπέρ- ομάδες Έψιλον με εξελιγμένα υπερόπλα, και άλλα ευφάνταστα.. Σε ένα τέτοιο « πλαίσιο», τα πάντα στον πλανήτη Γη ( ίσως και εκτός), ήταν ή προέρχονταν από τους αρχαίους Έλληνες και μόνο.

Εννοείται πως για πείσεις κάποιον πως είναι γενετικά ανώτερος, δεν χρειάζεται να έχει διαβάσει φιλοσοφία, Πυθαγόρα, Πλάτωνα ή Αριστοτέλη, παρόλο που ο Σωκράτης έλεγε πως το σημαντικότερο που έχει να επιτύχει ένας άνθρωπος στην ζωή του, είναι να μάθει να σκέφτεται και να ερευνά.... Στην περίπτωση των νεο Ελλήνων, αρκεί να κάνει μια δήλωση ένας αυτόκλητος ειδήμων, παραθέτοντας, μία συρραφή αποσπασμάτων ή παραθέτοντας με τρόπο αποσπασματικό τον κατά γενική ομολογία (κατά τα άλλα), εξαιρετικό αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό. Όπως χαρακτηριστικά γράφει στο άρθρο του, «Αρχαιολατρεία και παρασιτισμός », ο Κώστας Παπαγιώργης (εφημερίδα ο κόσμος του επενδυτή 26/2/2005)  : «Αν η κίνηση επανελλήνισις προϋπόθετε δίψα για μάθηση, τότε οι εκδόσεις κάκτος θα ξεπουλούσαν, και πιθανώς να είχαμε μία πολιτιστική επανάσταση εκ των κάτω».

Κύριοι αντιπρόσωποι της κίνησης αυτής ήταν μορφές όπως ο Ιωάννης Φουράκης, ο Ανέστης Κεραμυδάς, ο Γεώργιος Πάλμος, και διάφοροι άλλοι, οι οποίοι αερολογούσαν σε εκπομπές τύπου «τα παιδιά της νύχτας», του Κώστα Μυλωνά, όπως ο Λάσκος (* ο δάσκαλος τον οποίο μου ανέφερε ο άγνωστος κύριος στην αρχή του άρθρου, δείτε σχετικά βίντεο στο youtube), ο Παναγιώτης Τουλάτος, αλλά και άλλοι, σε μεγαλύτερα κανάλια και εκπομπές όπως του Κώστα Χαρδαβέλα, κ.λπ. Οι τηλεοπτικές εκπομπές αυξάνονταν συν το χρόνω, Ελληνοκεντρικά περιοδικά εμφανίστηκαν, σεμινάρια, μαθήματα, και μία νέα αγορά ξεκίνησε...

Περίπου την ίδια χρονική στιγμή ξεκίνησαν επίσης την δράση τους ομάδες «Ελλήνων Εθνικών», οι οποίες προσπάθησαν να αναβιώσουν τις αρχαίες Ελληνικές λατρευτικές συνήθειες και τελετουργίες. Και εδώ λόγω έλλειψης λατρευτικής συνέχειας και σύνδεσης με το αρχαίο παρελθόν, ο κάθε ένας ερμήνευε κατά το δοκούν ή μονοπωλιακά την θεολογία και τις τελετουργίες/μυσταγωγίες των αρχαίων Ελλήνων, η οποία φυσικά στην αρχαία Ελλάδα ΔΕΝ αφορούσε μία στατική κατάσταση, αλλά μεταβάλλονταν συν το χρόνω, όπως συμβαίνει με κάθε θρησκεία και δόγμα εξάλλου.

Αποτέλεσμα; Και εδώ, έριδες, διαιρέσεις, αντιθέσεις, η εκδίκηση της χλαμύδας, και σε κάποιες περιπτώσεις μία ετερόκλητη φολκλόρ, κίτς αισθητική, η οποία σύντομα άρχισε να ξεφουσκώνει. Και εκεί που θα περίμενε κανείς να ξεκαθαρίσουν τα πράγματα, την σκυτάλη πήραν ο Λιακόπουλος, ο Βελόπουλος, και ο Αρτέμης Σώρρας, μπερδεύοντας, τα πάντα με τους πάντες, από την αρχαία Ελλάδα, έως τον μαρμαρωμένο Βασιλιά, από προφητείες ορθοδόξων ασκητών μοναχών ή τις κηραλοιφές τους, έως τον Σείριο, υποχθόνιους, επιχθόνιους, ρυπαρά έθνη, Νεφελίμ και Χερουβείμ, πύλες που σφράγισε ο Μέγας Αλέξανδρος (για αυτό έφτασε στις Ινδίες ώστε να μην βγουν από τα λαγούμια τους οι υποχθόνιοι), χλαμύδα και ράσο, χρήματα με την σέσουλα.

Αποτιμώντας τα χρόνια αυτά, φυσικά και υπήρξαν σοβαρές και φωτεινές προσπάθειες, οι οποίες όμως δυστυχώς αποτέλεσαν και αποτελούν μία τραγική μειοψηφία. Και η παραφιλολογία και η ανοησία συνεχίζεται, και ακόμα κάποιοι πονηροί βγάζουν χρήματα, όσο υπάρχουν ακόμα θύματα.

Στον κόσμο της «αναζήτησης», τα ίδια και χειρότερα. Δάσκαλοι παντού, μαθητές αναζητούνται. Είναι μάλλον πιο εποικοδομητικό και σίγουρα λιγότερο ψυχοφθόρο, να ασχολείται κάποιος με την κηποτεχνία, και να διαβάζει στον ελεύθερο χρόνο του κλασσικούς και αναγνωρισμένους ερευνητές οι οποίοι στην συντριπτική πλειοψηφία τους δεν είναι, και μάλλον δεν πρέπει να είναι, - για το δικό μας καλό -, το γένος Έλληνες..!

Διαβάστε σχετικά προηγούμενο άρθρο μου : " Η κρίση ταυτότητας του Έλληνα στον 21ο αιώνα".

Ο χορός των ψευδαισθήσεων

Για όσους πιστεύουν πως οι Έλληνες υπήρξαν οι γεννήτορες όλου του Πλανήτη αλλά και του συνόλου του Γαλαξία, διαβάστε λίγο Πλάτωνα, για να καταλάβετε γιατί οι αρχαίοι Έλληνες διέπρεψαν...

«..ό,τι περ αν Έλληνες Βαρβάρων παραλάβωσι, κάλλιον τούτο εις τέλος απεργάζονται..»                                                                                

Πλάτων Επινομίς Χ (987 de)

Το «μυστικό», των προγόνων μας, δεν ήταν θέμα τόπου, γονιδίων, φανταστικών υπερόπλων, εξωγήινων ή υπογήινων ομάδων, αλλά «τρόπου» και παιδείας. Οι αρχαίοι Έλληνες δανείστηκαν πολλά από άλλους σύγχρονους προς αυτούς πολιτισμούς, με την μόνη διαφορά, πως ότι δανείστηκαν, το τελειοποίησαν στον μέγιστο βαθμό. Ότι δηλαδή γίνεται και σήμερα....(!!)

Οι άνθρωποι όχι μόνο δεν αναζητούν πλέον την γνώση, δεν θέλουν και να σκέπτονται. Θέλουν  να αναλαμβάνουν άλλοι την ευθύνη για αυτούς. Αυτό είναι και ένα από τα μεγάλα προβλήματα της εποχής μας. Ότι δηλαδή, μας κυβερνούν άνθρωποι ρηχοί, που νοιάζονται περισσότερο για τα αισθήματα, παρά για τις σκέψεις και τις ιδέες.

Αναζητήστε την γνώση. Προσέξτε όμως ιδιαίτερα τις γνώσεις που βρίσκετε στον αχανή κόσμο του διαδικτύου. Οι γνώσεις με τις οποίες «τρέφετε»    τον εγκέφαλο σας, θα καθορίσουν τις σκέψεις και τις δράσεις σας, οι οποίες θα διαμορφώσουν τον χαρακτήρα σας. Η Ελλάδα γέμισε με λαμόγια αεριτζήδες, οι οποίοι παραπλανούν τον κόσμο, στην πιο αδύναμη στιγμή του, με ένα συνονθύλευμα ανοησιών, με περιτύλιγμα τι άλλο, το αρχαίο κλέος.

Η ορθή γνώση διαμορφώνεται από την παιδεία πρωτίστως, από την εκπαίδευση δευτερευόντως, δημιουργώντας ανθρώπους ικανούς, οι οποίοι αναζητούν την γνώση, την έμπνευση, την αρμονία, το κάλλος, έχοντας ως όραμα, ένα καλύτερο κόσμο. 

Οι σκέψεις όπως και τα συναισθήματα, δονούν και αποτυπώνονται στο Εθνικό και συλλογικό μας ασυνείδητο.  Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε τις σκέψεις, με τους χτύπους ενός τυμπάνου που άλλοτε παρασέρνει τους χορευτές στους δικούς του κραδασμούς δημιουργώντας ρυθμό, έκσταση, ανάταση ψυχής ή εάν είναι εκτός ρυθμού, τους αφήνει εμβρόντητους μέσα στις ψευδαισθήσεις τους, την αναταραχή και τη δυσαρμονία.

Η δύναμη σκέψεων και ιδεών που δημιουργούν θετικές σκέψεις άρα και δράσεις, μπορούν να μας συντονίσουν προς ανώτερες συνειδησιακές καταστάσεις, αλλά και το αντίθετο. Εάν κάποιος συντονίζεται σε μια θετική σκέψη, θα έλκει γύρω του αντίστοιχες σκέψεις φτιάχνοντας ένα πεδίο, ένα πλέγμα αντίστοιχων σκέψεων ωθώντας τον να είναι αυτό ακριβώς που σκέφτεται. Υπάρχει πληθώρα σκέψεων γύρω μας, σκέψεις που ψάχνουν όμοιες τους για να ισχυροποιηθούν, ώστε κάποια στιγμή εάν ξεπεραστεί η κρίσιμη μάζα, να υπάρξει μία κοινωνική μεταστροφή..

O μεγαλύτερος πόλεμος που έχουμε να κερδίσουμε είναι απέναντι στον κακό εαυτό μας. Χρειάζεται ν’ αλλάξουμε τον εαυτό μας για ν’ αλλάξει σταδιακά από τον καθένα μας ο κόσμος. Η μακροκοσμική αλλαγή θα επιτευχθεί μόνο, αν τα επιμέρους μέρη αποφασίσουν να αλλάξουν μικροκοσμικά. 

Τι σημαίνει αυτό; Πως θα πρέπει να απαλλαγούμε από τις κακές συνήθειες. Αλλά για να συμβεί αυτό πρέπει να αποκτήσουμε κριτική σκέψη απέναντι στις πράξεις μας, και από εκεί να οδηγηθούμε στις ιδέες και στην νοοτροπία μας. 

H εποχή της κατάρρευσης των μύθων

Εμείς οι πολίτες των δυτικών κοινωνιών γαλουχηθήκαμε  στα αστικά κέντρα, έχοντας προ καιρού κυριαρχήσει και αποκοπεί από τη φύση. Ζήσαμε σε κοινωνίες  υλικής αφθονίας, απέραντης απεριόριστης παραγωγής και συνεπώς της απεριόριστης κατανάλωσης, με την οποία συνδέσαμε την ευτυχία  και την ευδαιμονία μας.

Η ραγδαία ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, μας έκανε παντοδύναμους  και αλαζόνες, θεωρώντας πως οι εφιάλτες  του παρελθόντος είχαν πια παρέλθει ανεπίστρεπτοι,  και ο πως  καθένας μπορούσε να εκπληρώσει κάθε του επιθυμία, ελεύθερος από κάθε είδους δεσμά. Η τουλάχιστον έτσι νομίζαμε.

Ξαφνικά η το όνειρο  της μόνιμης γραμμικής βελτίωσης της ζωής μας,  τέλειωσε, όταν αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε  πως η ίδια η  τεχνολογική πρόοδος έχει δημιουργήσει κινδύνους ελέγχου των μαζών, της υγείας, αλλά και της βιόσφαιρας στο σύνολο της. Ίσως  για αυτό το λόγω η βιόσφαιρα αντιδρά,  με αποτέλεσμα οι φυσικές καταστροφές ξαφνικά και γραμμικά να πολλαπλασιάζονται.

Η οικονομική πρόοδος οποία ήταν περιορισμένη στα πλούσια δυτικά κράτη μέσω της κρίσης χρέους, του άυλου χρήματος, και της μεταφοράς των γραμμών παραγωγές σε χώρες με εξευτελιστικό κόστος εργασίας, χτύπησε τους ίδιους τους εμπνευστές της.

Ο πολιτισμένος  κόσμος μας, κυριαρχείται ακόμα από θρησκευτική μισαλλοδοξία και φανατισμούς, οι οποίοι οδηγούν σε πολέμους, και σε μετακινήσεις πληθυσμών.

Η  κατ’ επίφαση  ελευθερία μας θυσιάζεται ηθελημένα, καθώς  ελέγχεται αναίμακτα και  χειρουργικά,  από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης τα οποία βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο κρατικών και όχι μόνο, ιδρυμάτων και ολιγομελών ελιτίστικων ομάδων.

Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι της ιστορίας, μία εποχή  όπου όλα τελειώνουν, μία εποχή κατάρρευσης των μύθων. Μία εποχή αναμονής του νέου το οποίο θα προκύψει από τα ερείπια του παλαιού, μέσα από πολέμους συγκρούσεις και να γεωπολιτικές ανα- κατατάξεις, και αναβίωση σκελετών.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον η  Ελλάδα, δυστυχώς είναι ανίκανη να διαχειριστεί τα συσσωρευμένα προβλήματα της,  με αποτέλεσμα  η  συνέχεια της ως αυτόνομο και κυρίαρχο κράτος να  τίθεται  όλο και περισσότερο εν αμφιβόλω.

Επιθυμίες, ευδαιμονία, και χειραγώγηση των μαζών (Thomas Hobbes, George Orwell, Aldous Leonard Huxley).

«Είμαι έτοιμος να κάνω το τελευταίο μου ταξίδι, ένα τεράστιο άλμα στο σκοτάδι».

Thomas Hobbes  (τα τελευταία του λόγια)

.

O Thomas Hobbes  (05/04/1588 – 04/12/1679)  ήταν Άγγλoς φιλόσοφος, και ένας από τους πρώτους διανοητές-θεμελιωτές του σύγχρονου κράτους και ιδρυτής της πολιτικής φιλοσοφίας.

Για τον Hobbes,  ο άνθρωπος είναι μία αυτόματη μηχανή και  διακατέχεται από μία μηχανιστική – υλιστική αντίληψη. Ο  άνθρωπος δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα αυτόματο, μια μηχανή δηλαδή με εξαρτήματα όπως όλες οι μηχανές που είναι τα όργανα της. Η ανθρώπινη μηχανή έχει ως σκοπό την συνέχιση της λειτουργίας της, και υπό αυτό το πρίσμα εκτελούνται όλες τις οι λειτουργίες της.

Κατά συνέπεια, και οι ψυχολογικές αντιδράσεις του ανθρώπου ερμηνεύονται ως νομοτελειακά αποτελέσματα των παθών από τα από τα οποία κυριαρχείται. Σύμφωνα με την θεωρία του, η υλιστική μεταφυσική και η αισθησιοκρατική ψυχολογία δίδασκαν ότι αυτή η ορμή της αυτοσυντήρησης είναι προσανατολισμένη στη διατήρηση και την προαγωγή της ατομική ύπαρξης. Η εγκόσμια ευδαιμονία δεν έγκειται στην ηρεμία ενός ικανοποιημένου πνεύματος, γιατί δεν υφίσταται κανένας απώτατος μεταφυσικός σκοπός και κανένα ύψιστο αγαθό. Όλα τα άλλα μέσα αποτελούν απλώς μέσα για την επίτευξη του ανώτατου υλικού σκοπού.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «Η ευδαιμονία είναι η διαρκής πορεία της επιθυμίας από το ένα αντικείμενο στο άλλο, όπου η απόκτηση του πρώτου δεν είναι παρά ο δρόμος για το επόμενο. Αυτό οφείλεται στο ότι σκοπός της ανθρώπινης επιθυμίας δεν είναι μια μοναδική και στιγμιαία απόλαυση, είναι αντίθετα η εξασφάλιση της ικανοποίησης και των μελλοντικών επιθυμιών διαπαντός. Συνεπώς, οι θεληματικές πράξεις και οι διαθέσεις όλων των ανθρώπων τείνουν όχι μόνο στην κατάκτηση, αλλά και στην εξασφάλιση μιας ευτυχισμένης ζωής».

Ο Hobbes θεωρεί τον άνθρωπο ως ένα εγωιστικό ον που σκοπό έχει μόνο τη συνέχιση της ύπαρξης του, αυτή είναι και η μόνη αξία που του αναγνωρίζει, η αυτοσυντήρηση. Υπό αυτή την έννοια υιοθετεί μια ντετερμινιστική αντίληψη για την ανθρώπινη συμπεριφορά η οποία περιορίζει την ελευθερία βούλησης, δεσμεύοντας την στην υπηρεσία της συντήρησης του ανθρώπινου οργανισμού.

Τα εγωιστικά κίνητρα υπό τα οποία δρα το ανθρώπινο ον το βάζουν απευθείας σε μια ανταγωνιστική θέση με τα υπόλοιπα όντα, καθώς αυτό, όπως και τα άλλα, προσπαθεί να διασφαλίσει την αυτοσυντήρηση του με την απόκτηση δύναμης, και η απόκτηση δύναμης δημιουργεί επιθυμία για περισσότερη δύναμη.

Για τον   Hobbes ο άνθρωπος δεν έχει αγαθή φύση αλλά είναι εκ φύσεως εγωιστής και ηδονιστής. Το γεγονός ότι τα ανθρώπινα κίνητρα οδηγούνται, σύμφωνα με τη φύση τους, από προσωπικό συμφέρον, θα μπορούσε να είχε καταστροφικές συνέπειες. Ανεξέλεγκτοι, οι άνθρωποι, και καθοδηγούμενοι από την εσωτερική δυναμική τους, το πιθανότερο είναι πως θα αλληλοκαταστραφούν.

Κάθε άνθρωπος, σύμφωνα με τον Αγγλο φιλόσοφο, δεν έχει άλλη επιλογή από το να συσσωρεύει δύναμη για να διασφαλίζει την αυτοσυντήρησή του, εξαιτίας του φόβου ότι, αν δεν το κάνει ο ίδιος, θα το κάνει κάποιος άλλος, και έτσι θα βρεθεί στο έλεος του άλλου. Η φύση, βέβαια, έχει κάνει τους ανθρώπους ίσους ως προς τις ικανότητες του σώματος και του νου, διότι και ο πιο αδύναμος έχει τη δύναμη να σκοτώσει τον δυνατότερο, είτε με δόλο είτε συνασπιζόμενος με άλλους.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αν δύο άνθρωποι «επιθυμούν το ίδιο πράγμα, χωρίς εντούτοις να μπορούν αμφότεροι να το αποκτήσουν, γίνονται εχθροί. Και στην πορεία προς το σκοπό τους (που είναι κυρίως η αυτοσυντήρηση, αλλά και ορισμένες φορές η ευχαρίστησή τους μόνο) προσπαθούν να καταστρέψουν ή να υποτάξουν ο ένας τον άλλο σε ένα ανελέητο Δαρβίνειο αγώνα επιβίωσης και επικυριαρχίας ».

Οι πρωταρχικές αιτίες διαμάχης που προέρχονται από τη φύση του ανθρώπου είναι τρεις:

1. ο ανταγωνισμός
2. η δυσπιστία και
3. η δόξα.

Η φύση διαιρεί τους ανθρώπους και τους προτρέπει να αλληλοσυγκρούονται και να αλληλοεξοντώνονται. Στην ουσία, ο αχαλίνωτος στη φυσική κατάσταση εγωισμός πρέπει να πειθαρχηθεί από μία ανώτερη ρυθμιστική αρχή, έτσι ώστε να συμπέσει η ατομική ωφέλεια με την ωφέλεια του συνόλου. Επικρατεί, λοιπόν, μία κατάσταση «πολέμου των πάντων εναντίον πάντων»  ή διαρκούς απειλής

Πολέμου, όπου «κάθε άνθρωπος είναι εχθρός κάθε άλλου ανθρώπου». Σε

μία τέτοια κατάσταση «...μόνο το υπέρτατο κακό έχει θέση, δηλαδή ο διαρκής

φόβος και ο κίνδυνος του βίαιου θανάτου. Ο ανθρώπινος βίος είναι μοναχικός,

ενδεής, βρωμερός, κτηνώδης και βραχύς».

Η προσπάθεια για αποφυγή της βίας, αναγκάζουν τον άνθρωπο να αποδεχθεί το «κοινωνικό συμβόλαιο» που ο Hobbes προτείνει, με το όνομα Λεβιάθαν. Είναι ο  αμοιβαίος φόβος που προκύπτει μεταξύ ατόμων που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση αποτελεί βασική προϋπόθεση του συμβολαίου καθώς κάθε συμβόλαιο ή σύμβαση συνάπτεται μεταξύ ίσων, τυπικά τουλάχιστον, ατόμων.

Το άτομο εκχωρεί τα προ- κοινωνικά (φυσικά) του δικαιώματα, για να αποφύγει

το μαρτύριο της ανασφάλειας. «Η φωνή της αυτοσυντήρησης τον παρακινεί

να επινοήσει τρόπους δραπέτευσης από την αρχέγονη ελευθερία,  αντίτιμο

της  οποίας είναι ο θάνατος».  Κάθε ατομική εξουσία εκχωρείται και,  σύμφωνα

με μια σύμβαση («συμβόλαιο »)  που υπογράφουν όλοι με όλους ,  μεταβιβάζεται

σε ένα μόνο πρόσωπο ή σε ομάδα προσώπων.  

Η αμοιβαιότητα είναι καθοριστικός όρος του συμβολαίου : «Η αμοιβαία μεταβίβαση δικαιώματος είναι το λεγόμενο κοινωνικό συμβόλαιο». Μ’ αυτόν τον τρόπο  της αμοιβαίας εκχώρησης και μεταβίβασης εξουσιών προκύπτει ο ανώτατος άρχων,  η πολιτική κοινότητα,  ο Leviathan-κράτος.

Το συμβόλαιο καταλήγει σε κοινότητα κυρίαρχου – υπηκόου. Από τη στιγμή

Της εγκαθίδρυσης του κυρίαρχου,  η εξουσία του δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. 

Στο εξής όλοι υποτάσσονται, άνευ όρων, σ’  αυτόν. Το  μόνο δικαίωμα που

Διατηρούν τα άτομα είναι το  αναφαίρετο δικαίωμα  της αυτοάμυνας

σε άμεση επίθεση. 

Η βασικότερη δέσμευση του κυρίαρχου απέναντι

στους υπηκόους του αφορά στην προστασία της ζωής τους,  ενώ αναγκαία

προϋπόθεση της ενδοκρατικής γαλήνης συνιστά η ευμάρεια . «Αν και

οι υπήκοοι εμφανίζονται απογυμνωμένοι από κάθε δικαίωμα πολιτικής

συμμετοχής, ωστόσο διατηρούν αξιόλογες ελευθερίες στη σφαίρα

της οικονομικής  δραστηριότητας και της ιδιωτικής ζωής»...

Το σημαντικό στοιχείο είναι ότι αυτό το Κράτος έχει το μονοπώλιο της βίας και της απόλυτης εξουσίας. Γράφει σε κάποιο σημείο:

«Ιδού, λοιπόν, η γένεση εκείνου του μεγάλου Λεβιάθαν, ή μάλλον (για να μιλήσουμε με μεγαλύτερο σεβασμό) εκείνου του θνητού θεού, στον οποίο οφείλουμε, ύστερα από τον αθάνατο θεό, την ειρήνη και την διαφέντεψή μας.

Η πολιτική εξουσία θα πρέπει να είναι τόσο µεγάλη όσο µεγαλύτερη θα µπορούσαν ποτέ να τη φαντασθούν οι άνθρωποι. Κατά τη γνώµη κάποιων αυτή η απεριόριστη εξουσία θα προκαλούσε πολλά δεινά, αλλά τα δεινά που θα προκαλούσε η έλλειψή της, που είναι ο διαρκής πόλεµος όλων εναντίον όλων, είναι πολύ χειρότερα. Η κατάσταση του ανθρώπου σ’ αυτή τη ζωή δεν θα είναι ποτέ απαλλαγµένη δυσχερειών. ∆εν µπορεί όµως να υπάρξει µεγαλύτερη δυσχέρεια σε µια κοινωνία από εκείνη που προκύπτει από την ανυπακοή των υπηκόων και από την καταπάτηση εκείνων των συµφωνιών πάνω στις οποίες η ίδια η κοινωνία οφείλει την ύπαρξή της….

Το κράτος είναι ένα πρόσωπο του οποίου η βούληση πρέπει να κατισχύει, σύµφωνα µε τη συνθήκη που το έφτιαξε, ως βούληση πάντων των υπολοίπων και το οποίο δύναται να κάνει χρήση όλων των δυνάµεων και όλων τους των µέσων, προκειμένου να εξασφαλίζει την ειρήνη και το κοινό καλό».

Ο φόβος το αίσθημα ανασφάλειας  και ικανοποίησης των αρχέγονων παθών του πρωτόγονου  αλλά και του «πολιτισμένου» ανθρώπου είναι τα κίνητρα για την δημιουργία του κοινωνικού συμβολαίου καθώς επίσης και για την τήρησή του. 

Με το συμβόλαιο αυτό εκχωρούν δικαιώματα σε έναν άνθρωπο, ή σε μία ομάδα ανθρώπων και δημιουργούν την κρατική εξουσία, τον Κυρίαρχο. Το αντάλλαγμα που κερδίζουν είναι  η εξασφάλιση της ειρήνης και της ασφάλειας, έναντι της κοινωνικής βίας ή της τρομοκρατίας ..…

Συνδυάστε τα παραπάνω με  τις απόψεις των George Orwell και του Aldous Leonard Huxley οι οποίες περιγράφονται στα αντίστοιχα βιβλία τους, «1984» (Τζωρτζ Όργουελ) και «Θαυμαστός Νέος Κόσμος» (Άλντους Χάξλεϋ), τα οποία  πραγματεύονται το ζήτημα του μελλοντικού ολοκληρωτισμού, που μπορεί να προκύψει από την καταστολή, τον έλεγχο της συμπεριφοράς και τη μετατροπή των ανθρώπων σε άβουλα και ανελεύθερα όντα....

Ο Neil Postman, στο βιβλίο του «Διασκέδαση μέχρι θανάτου» («Δρομέας», 1998) αναλύει το σύγχρονο Αμερικανικό πολιτισμό ως μια παραλλαγή του μέλλοντος που είχε προβλέψει ο Χάξλεϊ. Ο Postman κάνει μια σύγκριση της προφητικής δύναμης του Οργουελικού «1984» και του «Θαυμαστού καινούργιου κόσμου» του Χάξλεϊ:

• Ο Οργουελ προειδοποιούσε ότι κάποια στιγμή θα επιβληθεί ένας έξωθεν αυταρχισμός. Αντιθέτως, για τον Χάξλεϊ δεν χρειάζεται Μεγάλος Αδελφός για να στερηθεί η ανθρωπότητα την αυτονομία, την ωριμότητα και την ιστορική της μνήμη. Εκείνος πίστευε ότι σιγά σιγά οι άνθρωποι θα καταλήξουν να αγαπούν την καταπίεσή τους, να λατρεύουν την τεχνολογία και να αποδομήσουν την ικανότητά τους για σκέψη.
• 
  Τον Οργουελ τον φόβιζαν οι άνθρωποι που θα απαγόρευαν τα βιβλία. Τον Χάξλεϊ τον φόβιζε το γεγονός ότι δεν θα υπήρχε λόγος να απαγορευτεί ένα βιβλίο, γιατί δεν θα βρισκόταν άνθρωπος πρόθυμος να διαβάσει.
• 
  Ο Οργουελ φοβόταν εκείνους που θα μας στερούσαν την πληροφόρηση.
  Ο Χάξλεϊ φοβόταν εκείνους που θα μας υπερπληροφορούσαν τόσο, ώστε να καταντήσουμε πλάσματα παθητικά και εγωιστικά.
• 
  Ο Οργουελ φοβόταν ότι η αλήθεια θα φυλασσόταν μυστική. Ο Χάξλεϊ φοβόταν ότι η αλήθεια θα πνιγόταν σε έναν ωκεανό σύγχυσης.
• 
  Ο Οργουελ φοβόταν ότι θα αναπτύσσαμε πολιτισμό υποτέλειας. Ο Χάξλεϊ φοβόταν ότι θα αναπτύσσαμε πολιτισμό κοινοτοπίας...

Ο Οργουελ φοβόταν ότι θα μας καταστρέψουν αυτά που μισούμε. Ο Χάξλεϊ φοβόταν ότι θα μας καταστρέψουν αυτά που αγαπάμε....

 

Το ερώτημα που προκύπτει μετά από όλα αυτά όπως το έθεσε ο Albert Einstein είναι : « Όλη η περιβόητη τεχνολογική μας πρόοδος -ο ίδιος ο πολιτισμός μας- είναι σαν ένα τσεκούρι στα χέρια ενός ψυχοπαθούς;»

Το σημερινό αδιέξοδο που προκύπτει από τις πολυδιάστατες κρίσεις είναι πρωτοφανές.. Σύμφωνα με τον Carl Jung (Το αρχέτυπο του ολοκληρωτισμού) :    

«Όταν δημιουργούνται νέες καταστάσεις, απρόβλεπτες από τις παλιές συμβατικότητες, τότε, το ανθρώπινο όν που η ρουτίνα το είχε κρατήσει σε κατάσταση ασυνειδησίας, γεμίζει από πανικό, ακριβώς σαν ένα ζώο, και με αποτελέσματα το ίδιο απρόβλεπτα...

....Σε κάθε λαό, η ήττα και η κοινωνική καταστροφή αυξάνουν το αγελαίο ένστικτο. Η έλλειψη προσανατολισμού στο συνειδητό, αντισταθμίζεται με το αρχέτυπο της τάξης στο ασυνείδητο. Μέσα σε συνθήκες απόγνωσης, πανικού και φόβου, ελκόμαστε από σύμβολα τάξης, από "φύρερ", από "σωτήρες", από μοντέλα "ολοκληρωτικού κράτους", που θα αναλάβει την ευθύνη – για λογαριασμό μας. Αν όμως τα σύμβολα της τάξης δεν αφομοιωθούν από το συνειδητό, οι δυνάμεις που εκφράζονται μέσα από αυτά, θα συσσωρευτούν σε επικίνδυνο σημείο. Στις συνθήκες διάχυτου φόβου, το άτομο εξαφανίζεται ολοκληρωτικά και κυριαρχεί ένα γενικό αμόκ, μια παγκόσμια και μοιραία δύναμη, που ενάντια στη συντριπτική της επίδραση, το άτομο είναι ανίκανο να αμυνθεί. Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν τους όχλους. Όμως, ο όχλος είναι από τη φύση του πάντα ανώνυμος και ανεύθυνος. Μια τέτοια κατάσταση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για το συλλογικό έγκλημα.

Στην ιστορία διαγράφεται η σταδιακή ανάδυση νέων ρευμάτων ιδεών. Έχουμε όμως την τάση να μετατρέπουμε τις ιδέες σε "ισμούς" και σε "μεγάλα σωτήρια" σχέδια, τα οποία όμως είναι πολύ μακράν της αρχικής ιδέας από την οποία εμπνεύστηκαν. Έτσι, το ότι το μεγάλο σχέδιο αποτυγχάνει, αυτό οφείλεται στο ότι ο άνθρωπος είναι μια αποτυχία. Γι' αυτό δεν χρειάζεται παρά κοινός νους για να αρχίσει κανείς να διορθώνει τον εαυτό του. Αλλά επειδή δεν μπορεί πια να βασίζεται σε εξωτερικές αυθεντίες, πρέπει να γνωρίζει και να κατανοεί την πιο ατομική και μύχια βάση της υποκειμενικής του ύπαρξης για να χτίσει τα θεμέλια του στα αιώνια δεδομένα της ανθρώπινης ψυχής. Η ορθολογική μας στάση θέλει να μας κάνει να πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε θαύματα με τις οργανώσεις, με την επιβολή νέων νόμων ή με παρόμοιες καλοπροαίρετες επινοήσεις. Αλλά στην ουσία, το πνεύμα του έθνους μπορεί να αναθεωρηθεί μόνο με μια αλλαγή στη στάση του ατόμου.

Οι συνέπειες από τη δημιουργία συνθηκών, όπου ο σεβασμός στο άτομο έχει χαθεί και όπου αυτό "εξαφανίζεται ολοκληρωτικά", είναι η επικράτηση της επικίνδυνης ροπής προς την ομαδική ψυχολογία. Συνέπεια της κυριαρχίας της ψυχολογίας του όχλου είναι ότι η αλλαγή του χαρακτήρα που επέρχεται με την ανάδυση των συλλογικών δυνάμεων, είναι καταπληκτική. Ένα ευγενικό και λογικό ον μπορεί να μεταβληθεί σε έναν μανιακό ή σε ένα άγριο κτήνος. Φυσικά, τίποτα δεν θα μπορούσε να εκραγεί από τα βάθη μας εάν δεν υπήρχε μέσα μας. Στην πραγματικότητα, ζούμε συνέχεια επάνω σε ένα ηφαίστειο. Γι' αυτό ο κάθε άνθρωπος έχει χρέος να συνειδητοποιήσει και να μάθει να χειρίζεται τη σκιά του. Η ώριμη αντιμετώπιση των δυνάμεων του ασυνείδητου, είναι ένα πολύ δύσκολο έργο που απαιτεί μεγάλο βαθμό ηθικής ευθύνης. Σχετικά ελάχιστα άτομα μόνο είναι ικανά για μια τέτοια επίτευξη και αυτά δεν είναι πολιτικοί, αλλά οι ηθικοί ηγέτες της ανθρωπότητας. Η συντήρηση και η μεγαλύτερη ανάπτυξη του πολιτισμού στηρίζεται σε αυτά τα άτομα».

Ισχυροί άνθρωποι οι οποίοι γνωρίζουν τα κρυμμένα μυστικά του ψυχισμού των μαζών,  μπορούν και χειραγωγούν μέσα από τεχνητές κρίσεις τις συμπεριφορές των μαζών, οι οποίες αντιδρούν ως αγέλες. Θα επαναλάβω, πως  μπορεί να  βγήκαμε πριν από χιλιάδες χρόνια από τις σπηλιές, αλλά οι σπηλιές δεν έχουν βγει ακόμη από «μέσα»  μας. Οι ίδιοι φόβοι και ανησυχίες μας καταδιώκουν...

Αν θέλουμε πραγματικά να βγούμε από τις κρίσεις που ταλανίζουν την ανθρωπότητα θα πρέπει να αναζητήσουμε το επίκεντρο τους, το οποίο βρίσκεται στα οικονομικο/πολιτικά μοντέλα διαχείρισης, τα οποία δημιουργούν συγκεκριμένες ανάγκες και συμπεριφορές, και τα οποία είναι πλέον ξεπερασμένα. Μοντέλα  τα οποία όμως, είναι προσδεδεμένα σε ισχυρότατα συμφέροντα…

Η Αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων είναι επιτακτική, και προϋποθέτει μία νέα πρώτα από όλα πνευματική, ηθική και  συνειδησιακή «αναγέννηση» της οποίας η αξία, θα  εξαρτάται από το ηθικό και πνευματικό ανάστημα των ατόμων συγκροτούν τις ανθρώπινες κοινωνίες. Οι  άνθρωποι του εικοστού πρώτου αιώνα πρέπει ενσυνείδητα να δημιουργήσουμε μια νέα σύνθεση, ένα «Ολιστικό» τρόπο του σκέπτεσθαι και συναισθάνεσθαι, με αντίστοιχα μοντέλα διακυβέρνησης προς όφελος ολόκληρης  της ανθρωπότητας αλλά και του οικοσυστήματος...